Frax Finance (FRAX) Là Gì? Tổng Quan Về Tiền Điện Tử Frax Finance

Frax Finance là gì? Frax Finance là một nền tảng Stablecoin thuật toàn phổ biến trên hệ sinh thái Ethereum. Sau khi thành công trong mảng Stablecoin thuật toán dự án đang phát triển thêm sản phẩm về mảng Lending. Trong bài viết lần này mọi người cùng mình tìm hiểu về Frax Finance nhé!

Frax Finance Là Gì?

Frax Finance là tên một dự án về Defi với đa dạng sản phẩm được triển khai Multi-chain. Vậy nói đến Frax Finance là đang nói tới cả một hệ sinh thái các sản phẩm và dịch vụ về DeFi, bao gồm Frax protocol (Hay Frax Finance Protocol), Fraxlend, Fraxswap, stablecoin frxUSD,…

Trước khi ra đời Frax Protocol, Stablecoin được chia thành ba loại khác nhau:

• Thế chấp bằng Fiat, tài sản thế giới thực được phát hành bởi một công ty/tập đoàn ngoài truyền thống: USDT được phát hành bởi Tether, USDC được phát hành bởi Circle hay BUSD được phát hành bởi Paxos.
• Thế chấp bằng crypto: Đây là các nền tảng CDP như Maker DAO phát hành ra DAI, Venus phát hành ra VAI hay Parrot phát hành ra PAI.
• Theo thuật toán hoàn toàn, không cần tài sản thế chấp.

Frax Protocol mở ra khái niệm về loại stablecoin thứ 4: Fractional-algorithmic Stablecoin là Stablecoin có cơ chế ổn định tỉ giá bởi một phần sử dụng thuật toán, một phần được bảo chứng bởi các tài sản khác.

Hiện Frax Protocol đang được triển khai trên Ethereum và 12 blockchain khác với 2 stablecoin là frxUSD (neo vào tỷ giá USD) và FPI (neo vào chỉ số CPI của Hoa Kỳ, chưa ra mắt). Mục tiêu cuối cùng của Frax protocol là cung cấp một loại tiền thuật toán có khả năng mở rộng cao, phi tập trung thay cho các tài sản kỹ thuật số có nguồn cung cố định như BTC.  

Cách xây dựng Web-app của Frax Finance, hay nói cách khác là điều mà Frax Finance muốn mang lại cho người dùng: là cung cấp các dịch vụ về Defi trên một nền tảng All-in-One, tồn tại trên nhiều Blockchain.

Với những sản phẩm chiến lược bao gồm:

• frxUSD – Stablecoin
• Fraxswap – AMM DEX
• Fraxlend – Lending Protocol

Cơ Chế Hoạt Động

Giao thức này là một hệ thống hai Token bao gồm Stablecoin frxUSD và Governance Token Frax Share (FRAX). 

Cơ chế thế chấp

frxUSD ban đầu được thế chấp toàn phần bởi USDC. Sau đó, khi nhu cầu về Stablecoin càng tăng thì tỉ lệ được thế chấp càng giảm, frxUSD được thế chấp một phần bằng FRAX và USDC. Phần thuật toán của frxUSD được hỗ trợ bởi FRAX, hoạt động tương tự như cơ chế LUNA/UST.

Lấy ví dụ như hình trên để giải thích cơ chế thế chấp cho frxUSD

Quy trình mint frxUSD: Người dùng gửi $0.88 USDC và xFRAX có giá trị bằng $0.12 cho giao thức sao cho tổng định giá của nó bằng $1. Sau đó 1 đơn vị frxUSD được mint ra cho người dùng. Phần FRAX được gửi vào giao thức sẽ được đốt, do đó 1 frxUSD mà người dùng đang cầm chỉ được back bởi 0.88$ USDC. 

Quy trình rút tiền thế chấp: Người dùng gửi lại frxUSD vào giao thức để đốt. Giao thức mint ra một lượng yFRAX được định giá đúng bằng 0.12$ (y có thể khác, có thể bằng x do giá FRAX không ổn định) cộng với 0.88$ USDC đang được thế chấp gửi lại cho người dùng.

Đó là ví dụ về quy trình, thực tế thì các tỷ lệ không ổn định mà tuân theo hệ phương trình sau:

• Với F là đơn vị frxUSD được mint ra
• Y là đơn vị USDC được nạp vào hệ thống. Py là tỷ giá USDC/USD
• Z là đơn vị FRAX được nạp vào hệ thông. Pz là tỷ giá FRAX/USD
• Cr là Tỷ lệ thế chấp bằng USDC

Cơ chế thế chấp được giải thích như trên là tiền đề để giải thích cơ chế ổn định tỷ giá dưới đây.

Cơ chế ổn định tỷ giá

Nguồn cung frxUSD được điều chỉnh để phù hợp với cung cầu của thị trường bằng cách đánh vào lợi ích của các đối tượng tham gia thị trường. 

Giả sử giá frxUSD được niêm yết trên thị trường thứ cấp lớn hơn $1 vì bất cứ lí do gì, có thể hiểu là nhu cầu đối với frxUSD đang lớn hơn so với nguồn cung. Với điều kiện rằng frxUSD luôn tuân theo quy tắc thế chấp ở phía trên, ai cũng có cơ hội để mint frxUSD với 1$ và bán trên thị trường thứ cấp với giá > $1 để kiếm lời từ chênh lệch tỷ giá. Khi này, nguồn cung frxUSD được mở rộng. 

Khi giá frxUSD được niêm yết trên thị trường thứ cấp nhỏ hơn $1, ai cũng có thể mua frxUSD trên đó và thao tác với Frax Protocol để rút ra $1 hỗn hợp USDC và FRAX. Nguồn cung frxUSD lúc này bị thu hẹp, đồng thời nhu cầu trên các thị trường thứ cấp cũng tăng lên, kích thích frxUSD trở về giá peg $1 

Bằng cách này, frxUSD đẩy bớt sự biến động giá của nó sang token FRAX. Điều này có thể là tốt, hoặc xấu tùy trường hợp. Nếu nguồn cung frxUSD tiếp tục tăng, thì FRAX sẽ được đốt càng nhiều, tức là gây giảm phát đối với nguồn cung FRAX. Có thể hiểu rằng giá trị tích lũy cho vốn hóa thị trường FRAX là tổng giá trị không thế chấp của vốn hóa thị trường frxUSD.

Trong phiên bản đầu tiên – Frax v1, giao thức sử dụng một Algorithmic Market Operations (AMO) để đạt được sự ổn định bằng cách: Sau mỗi 1h nếu frxUSD lớn hơn $1 thì Cr (tỷ lệ thế chấp USDC) giảm 0.25%, nếu frxUSD nhỏ hơn $1 thì Cr tăng 0.25% nhằm tăng cơ cấu thế chấp bằng USDC, và Cr giữ nguyên khi giá Frax = 1.

Frax v2 dựa trên ý tưởng về AMO ở v1 để thiết kế sao cho chạy được càng nhiều AMO càng tốt để cải thiện giao thức, tăng quyền riêng tư và hiệu quả sử dụng vốn đồng thời trao quyền nhiều hơn cho người nắm giữ FRAX. Điều này mang lại cho giao thức khả năng mint nhiều frxUSD hơn khi giá > $1 để đưa giá trở về mức $1. 

AMO có thể được đề xuất và xây dựng một cách công khai bởi cộng đồng nhưng sẽ thông qua một cuộc bỏ phiếu quản trị trước khi thực hiện. Hiện tại, có bốn AMO đã được triển khai và hai AMO nữa vẫn đang trong quá trình phát triển.

Hệ thống Frax sử dụng Oracle Chainlink và Uniswap để nhận dữ liệu giá tài sản thế chấp frxUSD và FRAX.

Fraxswap

Fraxswap là AMM của Frax Finance, AMM cốt lõi dựa trên Uniswap V2.

Frax Protocol sẽ sử dụng Fraxswap để: mua lại và đốt FRAX với lợi nhuận từ AMO, tạo FRAX mới để mua lại và đốt frxUSD stablecoin theo cơ chế ổn định giá, và nhiều hoạt động thị trường khác đang được phát triển.

Fraxlend

Để xây dựng được một hệ sinh thái Defi hoàn chỉnh thì Frax Finance không thể thiếu một nền tảng lending – thị trường vốn phi tập trung. Fraxlend là nền lending của Frax Finance mới được ra mắt gần đây.

Fraxlend cho phép ai cũng có thể tạo thanh khoản giữa một cặp token ERC-20, đồng thời ai cũng có thể tạo và tham gia vào các hoạt động cho vay và đi vay.

Theo sơ đồ trên, những thành phần tham gia vào quá trình lending trên Fraxlend là:

Fraxlend Pair: có thể hiểu nó giống như một hợp đồng cho vay, hợp đồng sẽ ghi nhận tài sản thế chấp và tài sản cho vay là các token ERC20. Được triển khai bởi Fraxlend Pair Deployer là người tạo ra cặp tài sản này.
Lenders: Khi Người cho vay gửi Token Asset vào Fraxlend Pair sẽ nhận lãi bằng fTokens. fTokens có thể đổi thành token cho vay.

Borrowers: Người đi vay gửi token thế chấp vào vào Fraxlend Pair và nhận được quyền vay Token Asset.
Rate Calculator có nhiệm vụ xác định lãi suất.
Mỗi hợp đồng dựa vào một (hoặc hai) ChainLink Oracles để xác định tỷ giá thị trường cho cả Asset Token và Token thế chấp.

Mô hình này vẫn giống với những mô hình lending khác ở cơ chế thanh lý. Mỗi vị thế của người vay đều tuân theo một LTV thể hiện tỷ lệ giữa giá trị tài sản đi vay và giá trị tài sản thế chấp được ký gửi. LTV thay đổi khi tỷ giá hối đoái giữa Token Asset và Token thế chấp thay đổi. Khi LTV (Loan to value) của người đi vay tăng cao hơn LTV tối đa, người đi vay có thể thêm tài sản thế chấp hoặc trả nợ để đưa LTV trở lại phạm vi an toàn. Nếu không, ai cũng có thể trả lại toàn bộ hoặc một phần khoản nợ thay cho người vay và nhận được giá trị tương đương của tài sản thế chấp cộng với phí thanh lý. 

Fraxlend capture value cho Frax Finance như thế nào?

Lending AMO cho phép điều chỉnh nguồn cung frxUSD trên lending protocol để điều chỉnh lãi suất của nó. Vì thế, lãi suất có thể được tăng cao để kích thích người dùng cho vay frxUSD. Đây sẽ là đòn bẩy cực kỳ quan trọng mà giao thức có thể sử dụng để tạo doanh thu và làm cho frxUSD có sẵn nhiều hơn trên các chain khác nhau. Hay nói ngắn gọn là tạo được dòng tiền dồi dào hơn cho Frax Finance.

Như vậy về dài hạn, Fraxlend sẽ có thể đem lại khả năng mở rộng cho hệ sinh thái Frax Finance để thực hiện hóa mục tiêu trở thành Defi Ecosystem trên mọi chuỗi.

Dù có cơ chế ổn định được coi là an toàn hơn so với mô hình Algorithmic Stablecoin như UST của LUNA nhưng Stablecoin thì luôn phải đối mặt với những nguy cơ mất peg vì nguyên nhân lỗi kỹ thuật hoặc các bên tham gia thị trường sử dụng đòn bẩy quá cao trong thị trường bear.

Đây là một sản phẩm còn mới, Frax Fianance nói chung và Fraxlend nói riêng chịu sự ảnh hưởng bởi stablecoin frxUSD – một mô hình stablecoin rủi ro hơn các Fully-backed hoặc Over-backed Stablecoin. Nên khi theo dõi về Frax Finance hay Fraxlend thì đều nên theo dõi sát sự ổn định của frxUSD.

Core Team

• Sam Kazemian – CEO & Founder: Một doanh nhân và lập trình viên Internet người Mỹ gốc Iran. Anh cũng là Founder của Everipedia.
• Jason Yu Huan – Co Founder: Là một nhà khoa học máy tính người Mỹ và tốt nghiệp Đại học California, Los Angeles. 
• Travis Moore – CTO & Co Founder: Là một lập trình viên máy tính, angel investor và một doanh nhân,  tốt nghiệp Đại học UCLA với bằng về Sinh học phân tử, Hóa sinh và Khoa học thần kinh
• Kedar Iyer – Advisor: Là một lập trình viên, doanh nhân, người viết sách về Blockchain. Kedar từng là là CTO của DecentralBank và giám đốc phần mềm của Everipedia.

Team của Frax Finance hầu như là team của các dự án cũ là Everipedia – một Wikipedia Blockchain, DecentralBank. 

Investor

Backer của Frax Finance có sự góp mặt của những VC lớn như: ParaFi Capital, Mechanism Capital, Dragonfly Capital, Crypto.com Capital, Electric Capital, Multicoin Capital, Galaxy Digital, Tribe Capital, Robot Ventures.

Lộ Trình Phát Triển

Lịch sử hình thành và phát triển của Frax Finance

Tiền thân của Frax Finance là DecentralBank thì được build từ 2017 và được Galaxy Digital đầu tư $30M để khởi chạy trên EOS.

• Dự án Frax Finance bắt đầu vào tháng 5 năm 2019.
• Tháng 12 năm 2020, giao thức mainnet trên mạng chính Ethereum. Một giờ sau khi ra mắt, TVL trong Frax Finance là hơn 43 triệu đô la. 
• Tháng 2 năm 2021, FRAX là Governance token của Frax Finance launch Binance với các cặp giao dịch FRAX/BTC và FRAX/BUSD.
• Tháng 3 năm 2021, ra mắt Frax v2.
• Tháng 9 năm 2021, hợp tác với Pangolin và Frax Finance để launch frxUSD trên Avalanche.
• Tháng 12 năm 2021, Frax Finance hợp tác với Sacred Finance,  Fei Protocol và Alchemix, NearPad để launch frxUSD trên Near.
• Tháng 1 năm 2022, Frax Finance đã mở rộng hợp tác với Chainlink để đưa dữ liệu CPI của Hoa Kỳ onchain để hỗ trợ cho FPI
• Tháng 4, 2022 khởi chạy Frax V3, nâng cấp giao thức này trao quyền cho chủ sở hữu veFRAX kiểm soát hoạt động thị trường theo thuật toán thông qua việc mở rộng và thu hẹp nguồn cung frxUSD.
• Tháng 12 năm 2022 sẽ ra mắt stablecoin FPI và bước tiếp theo là token quản trị thứ cấp FPIS.

Frax Finance thay đổi mã giao dịch Stablecoin FRAX thành frxUSD, ra mắt sfrxUSD

Vào ngày 08/02/2025, Frax Finance đã chính thức thay đổi mã giao dịch Stablecoin FRAX (cũ) thành frxUSD (mới). Stablecoin cũ là FRAX vẫn sẽ được duy trì hoạt động như bình thường, và có thể quy đổi 1:1 thành frxUSD bất kỳ lúc nào. Người dùng nắm giữ stablecoin FRAX trên Ethereum chỉ cần sử dụng http://frax.com FUI để quy đổi. Người dùng nắm giữ stablecoin FRAX cũ trên Fraxtal, quá trình nâng cấp sẽ là tự động.

sfrxUSD là một stablecoin staking được Frax Finance giới thiệu trong bản cập nhật mới nhất, như một phần của hệ sinh thái stablecoin mới của họ, bên cạnh frxUSD. Cụ thể, sfrxUSD được thiết kế để mang lại lợi suất (yield) cao cho người dùng thông qua cơ chế staking, tức là người dùng có thể khóa frxUSD của mình để nhận sfrxUSD và từ đó kiếm được lợi nhuận.

Về cơ bản, BlackRock cung cấp tài sản dự trữ thông qua quỹ BUIDL (USD Institutional Digital Liquidity Fund), giúp tăng tính ổn định cho frxUSD, đồng thời chính là nền tảng lợi suất để cho sfrxUSD hoạt động.

Frax Finance mở rộng frxUSD sang nhiều Blockchain

Vào ngày 18/02/2025, Frax Finance đã mở rộng frxUSD sang nhiều Blockchain nhờ tích hợp với LayerZero, cho phép giao dịch gần như tức thời với tỷ giá 1:1. Đây là Stablecoin kết hợp giữa sự bảo chứng từ các tổ chức tài chính và lợi suất hàng đầu trong DeFi, mang lại tính ứng dụng cao. Người dùng có thể sử dụng Frax Universal Interface (FUI) để dễ dàng chuyển frxUSD giữa các chuỗi, với Fraxtal đóng vai trò trung tâm, thực hiện nhiệm vụ cốt lõi là trở thành ngân hàng trung ương phi tập trung.

FUI cung cấp giao diện quản lý frxUSD đơn giản trên cả máy tính và thiết bị di động, giúp người dùng dễ dàng theo dõi và sử dụng Stablecoin. Ngoài ra, sfrxUSD mang lại lợi suất cao từ USD trên tất cả các Blockchain lớn, có thể Stake trực tiếp trên nền tảng Frax để kiếm lợi nhuận, sử dụng trong DeFi hoặc đổi lại frxUSD khi cần. 

Frax Finance thay đổi mã giao dịch Token quản trị thành FRAX

Vào ngày 29/04, Frax Finance chính thức thay đổi mã giao dịch của Token quản trị từ FSX (cũ) thành FRAX (mới). Cập nhật này đi kèm với việc thay đổi token contract chính thức của token quản trị trên cả Ethereum và Layer Fraxtal.

Sau khi nâng cấp, Fraxtal CA (Contract Address) hiện tại cho FRAX sẽ trở thành WFRAX. Do là Token gốc (Gas Token) trên Fraxtal, FRAX sẽ không có CA. Đối với những người nắm giữ FXS trên Ethereum, FXS cũ sẽ vẫn được giữ nguyên. Người dùng có thể chuyển đổi FXS của họ sang Fraxtal tại http://frax.com/swap để chuyển đổi 1:1 sang FRAX.

Tokenomic

Thông tin về token của Frax Finance

• Tên token: Frax Share.
• Mã: FRAX.
• Blockchain: Ethereum.
• Phân loại token: ERC 20.
• Contract: 0x853d955acef822db058eb8505911ed77f175b99e.
• Tổng cung: Không giới hạn.

Tokenomic của toàn bộ hệ sinh thái Frax Finance thì khá phức tạp vì nó xoay quanh 4 token chính là:

• frxUSD là stablecoin neo theo giá USD. Nguồn cung frxUSD được thả nổi, cơ chế mở rộng – thu hẹp nguồn cung được đề cập trong phần VI.
• FRAX (Frax Share) là mã thông báo quản trị của toàn bộ hệ sinh thái Frax.
• FPI là stablecoin neo theo chỉ số CPI của Hoa Kì. 
• FPIS là governance token thứ cấp.

FPI và FPIS thì đều chưa ra mắt và cơ chế hoạt động cũng chưa được công bố. Theo như mô tả của CEO Frax Finance thì FPI được thiết kể để những người nắm giữ FRAX đều được hưởng lợi miễn là FPI tăng trưởng, còn FPIS hỗ trợ cho FPI về giá. 

Token Allocation

• Liquidity Mining: 60%
• Treasury: 5%
• Core Team/Đội ngũ phát triển: 20%
• Advisor & Partner: 3%
• Private Sales: 12%

Sàn Giao Dịch

Hiện tại FRAX được giao dịch trên nhiều sàn khác nhau như Binance, KuCoin, XT.com, BitMart, Sushiswap, Uniswap,…

Kênh Thông Tin Của Dự Án Frax Finance

• Website: https://frax.finance/
• Twitter: https://twitter.com/fraxfinance
• Telegram: https://t.me/fraxfinance

Tổng Kết

Frax Finance là một dự án Stablecoin nổi bật trong thị trường Crypto khi đã trải qua nhiều sóng gió thị trường mà vẫn giữ được Peg. Tuy nhiên, mức độ Mass Adoption của Frax Finance trong thị trường Crypto còn tương đối thấp.