Trong bối cảnh các mô hình InfoFi bùng nổ nhờ AI và cơ chế thưởng Token, thị trường nhanh chóng chứng kiến một chu kỳ tăng trưởng “dễ tham gia” nhưng khó kiểm soát chất lượng, nơi Spam và hành vi tối ưu Incentive dần lấn át Insight thật. Khi nền tảng X siết quyền truy cập API và chặn các mô hình Yap-to-earn, điểm yếu lớn nhất của InfoFi bị phơi bày. Bài viết này Hak Research sẽ cho người đọc cái nhìn về nguyên nhân sụp đổ và các bài học thực dụng để Creator và dự án Crypto xây chiến lược nội dung bền vững hơn trong giai đoạn tiếp theo.

Trước khi bắt đầu, các bạn có thể tham khảo thêm một số bài viết dưới đây để hiểu rõ hơn về thị trường nhé:

Tổng Quan Về InforFi Gần Đây

Nếu nhìn một cách thẳng thắn, cái gọi là “nền kinh tế của sự chú ý” đang rơi vào trạng thái siêu lạm phát bài đăng. Hàng loạt ứng dụng như Kaito, Cookie, Wallchain và các mô hình tương tự đã cố gắng tài chính hóa sự chú ý thông qua cơ chế thưởng cho hành vi tương tác. Về mặt lý thuyết, mô hình này được thiết kế để kích thích hoạt động và phân phối phần thưởng cho những người đóng góp nội dung. Tuy nhiên trên thực tế, nó đã tạo ra một cấu trúc khuyến khích lệch pha, nơi tương tác được tối đa hóa nhưng giá trị thực thì không. Hoạt động xã hội bị biến thành các vòng lặp phản hồi máy móc, khiến chất lượng nội dung suy giảm trong khi lưu lượng tương tác tăng ảo.

Trong bối cảnh đó, nền tảng X (trước là Twitter) dần nhận ra một vấn đề mang tính chiến lược: nếu cho phép các ứng dụng bên thứ ba khai thác và kiếm tiền trực tiếp từ vòng lặp chú ý của người dùng, X sẽ đánh mất quyền kiểm soát đối với kho quảng cáo, dữ liệu hành vi và quan trọng hơn là chất lượng tương tác cốt lõi trên nền tảng. Các động thái hạn chế và cấm đoán InfoFi không đơn thuần là phản ứng với Spam, mà phản ánh một quá trình tái khẳng định chủ quyền nền tảng. X đã thu hồi quyền truy cập API của nhiều ứng dụng Yap-to-earn trong lĩnh vực Crypto, với lý do chính là sự gia tăng nhanh chóng của nội dung AI-Generated và Spam phản hồi, làm xói mòn trải nghiệm người dùng.

Tại Sao InfoFi Nổi Lên Sau Mùa Đông Crypto 2022

InfoFi là gì?

InfoFi, hay Information Finance, về mặt khái niệm là nỗ lực đưa thông tin, dữ liệu và sự chú ý trở thành tài sản có thể giao dịch Onchain. Thay vì xoay quanh Token hay Liquidity như DeFi truyền thống, InfoFi hứa hẹn một lớp tài chính mới, nơi Insight, dự đoán về dự án và tín hiệu xã hội được định giá và phân phối phần thưởng. Trong giai đoạn từ giữa năm 2023 đến cuối năm 2025, InfoFi nổi lên như một trong những Narrative tăng trưởng nhanh nhất của Web3, nằm tại giao điểm của mạng xã hội, AI và cơ chế khuyến khích bằng Crypto. Ở thời điểm cao trào, InfoFi được xem là lời giải cho bài toán lâu năm của thị trường: làm thế nào để thưởng cho tri thức thay vì chỉ thưởng cho các nguồn vốn.

Tuy nhiên, mô hình này sớm bộc lộ các giới hạn mang tính cấu trúc. Khi bước sang đầu năm 2026, InfoFi gần như sụp đổ đồng loạt dưới áp lực từ nhiều phía: sự phụ thuộc vào nền tảng tập trung, thiết kế khuyến khích không bền vững, chi phí Spam ngày càng thấp và việc không thể phân biệt rõ ràng giữa tín hiệu có giá trị và hành vi "Yapping" để nhận phần thưởng. Các lệnh cấm API không phải nguyên nhân duy nhất, mà chỉ là chất xúc tác làm lộ rõ những điểm yếu vốn đã tồn tại.

Sự trỗi dậy và sụp đổ của InfoFi vì thế không nên được nhìn nhận như một thất bại đơn lẻ của một Narrative Web3. Nó là một trường hợp điển hình cho thấy giới hạn của việc tài chính hóa sự chú ý, rủi ro khi xây dựng mô hình phụ thuộc vào nền tảng bên ngoài, và tầm quan trọng của thiết kế khuyến khích gắn chặt giữa tương tác và giá trị thực. Đây không chỉ là bài học cho InfoFi, mà cho toàn bộ các mô hình Social Crypto trong giai đoạn tiếp theo.

Sáng tạo cốt lõi đằng sau InfoFi

Về mặt lý thuyết, InfoFi hứa hẹn tạo ra một lớp trí tuệ dùng chung cho thị trường Crypto, nơi insight được tích lũy, đánh giá và phân phối phần thưởng một cách liên tục thay vì chỉ tại điểm kết thúc. Chính tầm nhìn này đã thúc đẩy sự trỗi dậy nhanh chóng của InfoFi trong giai đoạn đầu. InforFi cũng được kì vọng là một trong những cách Marketing mới và hiệu quả hơn cho các dự án Crypto.

Tuy nhiên, cũng chính tham vọng đó đã phơi bày những giới hạn căn bản của mô hình. Khi các bài đăng trở thành dòng tín hiệu liên tục, chi phí tạo bài đăng kém chất lượng ít, trong khi việc phân biệt insight thực sự với hành vi Spam bài viết để nhận thưởng trở nên ngày càng khó. Động cơ trí tuệ ban đầu dần bị lấn át bởi động cơ khai thác phần thưởng.

Tại Sao Bong Bóng InfoFi Lại Nổ?

Nhanh chóng bùng nổ

InfoFi trở thành tâm điểm chú ý nhờ nhiều yếu tố xuất hiện cùng lúc. Sự tiến bộ của AI khiến việc đánh giá và phân loại nội dung ở quy mô lớn trở nên khả thi, từ đó hình thành niềm tin rằng có thể phân biệt bài đăng có giá trị với nội dung nhiễu bằng thuật toán. Đồng thời, rào cản tham gia của InfoFi rất thấp: người dùng không cần vốn, không cần hạ tầng, chỉ cần tham gia các hoạt động xã hội. Các chương trình Airdrop và thưởng Token tiếp tục thúc đẩy hành vi này bằng cách tạo động lực kinh tế ngay lập tức, kể cả khi chất lượng thông tin chưa được kiểm chứng.

Đến giữa năm 2025, InfoFi xuất hiện rộng khắp trong hệ sinh thái Crypto, từ sàn giao dịch, ví cho đến truyền thông, và thường được mô tả như bước tiếp theo của DeFi. Tuy nhiên, chính việc tham gia quá dễ dàng đã khiến tốc độ mở rộng vượt xa khả năng kiểm soát chất lượng của Signal, làm cho quá trình tăng trưởng và suy giảm của InfoFi diễn ra rất nhanh.

Incentive phá hủy InforFi

Các cơ chế khuyến khích từng thúc đẩy InfoFi tăng trưởng cũng chính là nguyên nhân làm nó suy yếu. Phần lớn các hệ thống InfoFi được thiết kế để thưởng cho:

  • Khối lượng tương tác.

  • Mức độ hiển thị.

  • Tần suất đăng bài về dự án.

Trong khi đó, chúng gặp nhiều khó khăn khi cần đánh giá và trả thưởng cho:

  • Độ chính xác của các bài đăng về dự án.

  • Độ sâu phân tích.

  • Insight gốc, không lặp lại.

Cấu trúc này dẫn đến việc hành vi tối ưu phần thưởng dần chiếm ưu thế. Spam trở nên hiệu quả hơn tư duy phân tích, Bot hoạt động tốt hơn nhà phân tích con người, và các phản hồi do AI tạo ra nhanh chóng tràn ngập Feed. Khi người dùng nhận ra rằng số lượng được ưu tiên hơn chất lượng, niềm tin vào hệ thống suy giảm và mô hình bắt đầu sụp đổ từ bên trong. Thất bại trong thiết kế khuyến khích này nằm ở trung tâm câu chuyện trỗi dậy và sụp đổ của InfoFi. Kaito đã đóng tính năng Yaps trong bối cảnh X siết chặt các ứng dụng InfoFi, kéo theo việc Token giảm khoảng 17%.

Sự phụ thuộc vào nền tảng thứ 3

InfoFi phụ thuộc gần như hoàn toàn vào X. Phân phối nội dung, danh tính người dùng và luồng tương tác đều diễn ra trên một nền tảng tập trung duy nhất. Đầu năm 2026, X thu hồi quyền truy cập API của các ứng dụng trả tiền cho người dùng đăng bài, với lý do chính thức là Spam và nội dung do AI tạo ra làm suy giảm chất lượng nền tảng. Theo Nikita Bier, đây là một quyết định có chủ đích nhằm chặn các mô hình Yap-to-earn.

Tác động diễn ra gần như tức thì. Các dự án InfoFi buộc phải tắt tính năng trong vòng vài ngày, chiến dịch kết thúc đột ngột, Token bị bán tháo và Narrative InfoFi chấm dứt. Không có giai đoạn chuyển tiếp hay khả năng thích nghi. Lệnh cấm này về thực chất đã chấm dứt toàn bộ mô hình chỉ sau một đêm.

Sự kiện này phơi bày một điểm yếu mang tính hệ thống: các cơ chế khuyến khích được gọi là phi tập trung nhưng lại xây dựng trên hạ tầng phân phối tập trung thì không có chủ quyền thực sự. Khi nền tảng thay đổi chính sách, toàn bộ mô hình sụp đổ.

Tác động thị trường và sự sụp đổ của token

Hệ quả kinh tế xuất hiện ngay lập tức và trên diện rộng:

  • Phần lớn token InfoFi giảm mạnh.

  • Giá NFT gắn với các chiến dịch InfoFi sụp đổ.

  • Lợi ích của người dùng và nhà đầu tư nhỏ lẻ nhanh chóng bốc hơi.

Thị trường nhanh chóng điều chỉnh kỳ vọng và đi đến kết luận rằng InfoFi phiên bản đầu tiên không còn đường tiếp tục. Đây không phải một cú điều chỉnh ngắn hạn để sửa lỗi thiết kế, mà là sự kết thúc của một chu kỳ hoàn chỉnh. Token KAITO giảm hơn 20% sau khi X cấm các ứng dụng thưởng Yap-to-Earn InfoFi và thu hồi quyền truy cập API. Các đợt giảm mạnh lặp lại sau những thông báo siết chặt tương tự, củng cố nhận định rằng cú sốc này mang tính cấu trúc, không phải tạm thời.

Tại Sao InfoFi Vẫn Quan Trọng

Sự trỗi dậy và sụp đổ của InfoFi có ý nghĩa vì Crypto sẽ không dừng lại ở đây. Ngành này sẽ tiếp tục tìm cách tài chính hóa những thứ như như sự chú ý, danh tính, dữ liệu và danh tiếng On-chain. InfoFi thất bại, nhưng vấn đề mà nó cố gắng giải quyết vẫn tồn tại: thị trường cần các Signal tốt hơn, cộng đồng cần cơ chế khuyến khích hiệu quả hơn và Creator chân chính cần các mô hình kiếm tiền công bằng hơn. Những hệ thống trong tương lai, nếu tồn tại, sẽ buộc phải xây dựng trên các bài học mà InfoFi để lại.

Ưu điểm

Mặc dù gây thiệt hại ngắn hạn, việc InfoFi bị chặn cũng mang lại một số tác động tích cực rõ ràng:

  • "Sạch hơn" và trải nghiệm người dùng cải thiện: Việc loại bỏ các mô hình Yap-to-earn giúp giảm đáng kể nội dung AI lặp lại, Spam phản hồi và Farm tương tác. Điều này tạo điều kiện để các cuộc thảo luận thực chất quay trở lại.
  • Chất lượng được ưu tiên hơn số lượng: Khi Spam không còn được trả thưởng, các dự án và Creator buộc phải tập trung vào giá trị nội dung thay vì tối đa hóa tần suất. Ít nhiễu hơn đồng nghĩa với khả năng hiển thị cao hơn cho những tiếng nói có suy nghĩ thực sự.
  • Buộc Marketing Web3 phải trưởng thành hơn: Meta Yap-to-earn là một chiến thuật tăng trưởng ngắn hạn, hiệu quả về số liệu nhưng gây tổn hại niềm tin cộng đồng. Việc mô hình này bị loại bỏ tạo áp lực chuyển sang các chiến lược bền vững hơn.
  • Phản ứng tích cực từ cộng đồng cốt lõi: Nhiều người dùng lâu năm và các nhà phân tích hoan nghênh động thái này. Một bộ phận Creator xem đây là quá trình “Reset” cần thiết cho Crypto Twitter, thay vì tiếp tục chạy theo tăng trưởng giả.

Nhược điểm

Bên cạnh những mặt tích cực, tác động tiêu cực là rõ ràng như:

 

  • Token Crash mạnh: Các Token như KAITO, COOKIE và các NFT liên quan giảm khoảng 15–20% chỉ trong thời gian ngắn.
  • Chiến lược tăng trưởng của dự án bị phá vỡ: InfoFi từng được dùng như công cụ khuếch đại Viral chi phí thấp. Khi cơ chế này biến mất, việc tạo độ phủ trở nên khó khăn hơn, đặc biệt với các dự án nhỏ hoặc mới.
  • Rủi ro mô hình bị phơi bày: Quyết định từ X cho thấy toàn bộ mô hình của các dự án Web 3 có thể bị vô hiệu hóa chỉ bằng một thay đổi chính sách. Điều này nhấn mạnh thực tế rằng nhiều chiến lược “phi tập trung” vẫn đang xây dựng trên hạ tầng tập trung. Nhiều Creator mất nguồn thu thực tế từ bảng xếp hạng và chiến dịch InfoFi bị chấm dứt đột ngột, không có cơ chế bù đắp.
  • Hỗn loạn trong ngắn hạn: Các dự án phải đóng tính năng, tạm dừng chiến dịch và một bộ phận Creator đang điều chỉnh lại kỳ vọng sau giai đoạn kiếm tiền dễ dàng, nơi việc đăng bài hàng ngày có thể tạo thu nhập.

Các Creator Cần Làm Gì Tiếp Theo?

Lệnh cấm InfoFi trên X tạo ra cú sốc trong ngắn hạn, nhưng đồng thời buộc hệ sinh thái Creator Web3 phải điều chỉnh theo hướng bền vững hơn. Khi các mô hình thưởng tương tác hàng loạt không còn, giá trị quay trở lại với nội dung có chiều sâu, Insight gốc và khả năng tạo đối thoại thực thay vì tối đa hóa số lượng bài đăng.

Để thích nghi, Creator cần giảm phụ thuộc vào một nền tảng duy nhất và chủ động xây dựng các kênh dài hạn do chính mình kiểm soát, như Blog, Video trên YouTube hay TikTok, Email List hoặc cộng đồng riêng. Song song đó là việc nâng chuẩn chất lượng nội dung, tận dụng dữ liệu, phân tích và trải nghiệm thực tế để tạo khác biệt thay vì lặp lại thông tin.

Về kiếm tiền, trọng tâm cần chuyển từ thưởng nền tảng sang hợp tác trực tiếp, Agency được chọn lọc và các mối quan hệ dài hạn. Đầu tư vào danh tiếng, Network và nội dung xanh hơn giúp tạo dòng giá trị ổn định hơn. Bài học từ InfoFi cho thấy: chiến lược dựa hoàn toàn vào khuyến khích của một nền tảng tập trung là rủi ro; giai đoạn tiếp theo cần ít nhiễu hơn và nhiều tín hiệu thực hơn.

Tổng Kết

Sự kiện này của hệ sinh thái Information Finance vào tháng 1 năm 2026 đã mang lại bài học khắc nghiệt cho không gian Web3, phơi bày một lỗ hổng quan trọng: sự phụ thuộc cấu trúc chí mạng vào các nền tảng xã hội tập trung. Sự sụp đổ nhanh chóng của narrative này, bao gồm các dự án như Kaito, không phải do thất bại blockchain mà do một thay đổi chính sách duy nhất trên nền tảng xã hội X.