Digital Asset Treasuries là gì? Digital Asset Treasuries là mô hình tài chính mới, nơi các công ty niêm yết công khai trực tiếp nắm giữ Crypto như Bitcoin, Ethereum, Solana và nhiều loại tài sản số khác trong bảng cân đối kế toán. Không chỉ dừng lại ở việc lưu trữ, các DATs còn triển khai chiến lược huy động vốn qua ATMs, PIPEs và tối ưu lợi nhuận từ Staking hay DeFi, mang đến cho cổ đông cách tiếp cận Crypto minh bạch, có kiểm toán và tuân thủ pháp lý. Cùng Hak Research tìm hiểu về mô hình Digital Asset Treasuries trong bài viết này nhé.

Trước khi bắt đầu, các bạn có thể tham khảo thêm một số bài viết dưới đây để hiểu rõ hơn về thị trường nhé:

Tổng Quan Về Digital Asset Treasuries

Digital Asset Treasuries là gì?

Digital Asset Treasuries (DATs) là mô hình tài chính trong đó các công ty niêm yết công khai trực tiếp nắm giữ Crypto như một phần trong danh mục tài sản của mình. Những doanh nghiệp như Strategy hay Tesla đã đi tiên phong khi bổ sung Bitcoin và các loại tiền mã hóa khác vào bảng cân đối kế toán, mở ra xu hướng mới trong quản trị tài sản doanh nghiệp.

Sự phát triển của DATs được thúc đẩy bởi bối cảnh pháp lý ngày càng cởi mở, với các đạo luật mới như GENIUS Act tạo hành lang cho doanh nghiệp tiếp cận Crypto hợp pháp và minh bạch hơn. Chiến lược cốt lõi của các công ty này là chuyển đổi tài sản mang tính lạm phát như USD sang tài sản khan hiếm như Crypto, nhằm tận dụng các giai đoạn bùng nổ (Inflection Points) của thị trường tiền mã hóa.

Digital Asset Treasuries Là Gì

Theo Delphi Digital, tổng giá trị thị trường của các công ty DAT nắm giữ Bitcoin đạt 130,20 tỷ USD, với Treasury NAV điều chỉnh là 80,17 tỷ USD. Đối với Ethereum, tổng giá trị thị trường là 10,25 tỷ USD, và Solana là 1,24 tỷ USD. Trong đó nổi bật là MicroStrategy dẫn đầu trong nhóm Bitcoin với giá trị thị trường 116,02 tỷ USD và Treasury NAV 72,55 tỷ USD, trong khi các công ty như DeFi Development Corp và Upexi dẫn dắt nhóm Solana với Treasury NAV tổng cộng 969,41 triệu USD.

Đặc điểm nổi bật của Digital Asset Treasuries:

  • Quản lý tài sản số đa dạng: DATs nắm giữ nhiều loại tài sản số ngoài Bitcoin, bao gồm Ethereum, Solana, XRP, BNB, và các Token khác như NEAR, UNI, TRX, với tổng giá trị vượt 100 tỷ USD, giúp đa dạng hóa rủi ro so với các công ty chỉ tập trung vào một loại Crypto.
  • Tích hợp chiến lược đầu tư chủ động: DATs sử dụng các công cụ như At-the-Market Equity Programs (ATMs) và Private Investments in Public Equity (PIPEs) để huy động vốn tại mức giá cao hơn NAV, chuyển đổi vốn thành tài sản số để tăng lượng Crypto trên mỗi cổ phiếu.
  • Minh bạch và tuân thủ: DATs cung cấp báo cáo tài chính, kiểm toán, và phân tích Onchain, đảm bảo tuân thủ các quy định như AML và KYC, khác biệt với các hình thức đầu tư Crypto cá nhân thiếu giám sát.
  • Lợi suất từ tài sản số: DATs áp dụng các chiến lược như Staking và DeFi để tạo lợi nhuận không pha loãng, ví dụ các công ty tập trung vào Ethereum sử dụng Staking để tăng lợi tức từ tài sản nắm giữ.
  • Phân bố địa lý toàn cầu: DATs phân bố rộng rãi, với mật độ cao tại Nhật Bản nhờ Metaplanet, và các khu vực khác như Mỹ, châu Âu, tạo cơ hội tiếp cận thị trường Crypto cho nhà đầu tư tổ chức ở các quốc gia có hạn chế.

Cơ chế hoạt động của Digital Asset Treasuries

Doanh nghiệp DATs thường huy động vốn thông qua phát hành cổ phiếu hoặc trái phiếu, sau đó sử dụng nguồn vốn này để trực tiếp mua Crypto thay vì mở rộng hoạt động kinh doanh truyền thống. Các khoản Crypto được ghi nhận trên bảng cân đối kế toán dưới mục “tài sản vô hình không xác định thời hạn” theo chuẩn GAAP. Điểm đáng chú ý là tài sản này không bị khấu hao định kỳ, nhưng nếu giá thị trường giảm xuống dưới giá mua thì công ty bắt buộc phải ghi nhận lỗ và không được hoàn nhập khi giá phục hồi, trừ khi thực sự bán ra.

Khi Crypto được đưa vào bảng cân đối kế toán, mỗi cổ phiếu của doanh nghiệp trở thành đại diện gián tiếp cho quyền sở hữu lượng Crypto đó. Nhà đầu tư vì thế không cần lưu trữ ví lạnh hay quản lý Private Key, mà vẫn có thể tiếp xúc với thị trường Crypto thông qua chứng khoán đại chúng – một dạng “Token hóa gián tiếp”. Đây là mô hình thân thiện với các tổ chức và nhà đầu tư truyền thống, đặc biệt trong bối cảnh họ còn bị hạn chế bởi rào cản pháp lý và kỹ thuật khi nắm giữ tài sản số trực tiếp.

Sự ra đời và phát triển của DATs phản ánh xu hướng ngày càng rõ rệt: Crypto đang dần được thể chế hóa. Các khảo sát cho thấy 59% tổ chức dự kiến phân bổ trên 5% AUM vào Crypto vào năm 2025, mở ra dòng vốn quy mô lớn giúp thị trường bớt biến động, cải thiện hạ tầng và có thể thúc đẩy chu kỳ tăng giá mới. Tuy nhiên, sự tham gia ồ ạt của tổ chức cũng tiềm ẩn rủi ro: nếu kỳ vọng bị thổi phồng quá mức, thị trường có thể rơi vào suy thoái; Altcoin có nguy cơ biến động mạnh trong khi Bitcoin và Ethereum trở thành tài sản “chuẩn hóa” trong danh mục tổ chức. Điều này giúp Crypto tiến gần hơn đến việc trở thành một lớp tài sản phổ thông, nhưng cũng đặt ra lo ngại về việc đánh mất tinh thần phi tập trung vốn có.

DATs Khác Biệt Với Các Quỹ ETF Như Thế Nào?

Điểm khác biệt nổi bật giữa Digital Asset Treasuries (DATs) và các quỹ hoán đổi danh mục dựa trên Crypto (Crypto ETFs) nằm ở cách thức tạo giá trị cho cổ đông. ETF chủ yếu phản ánh biến động giá tài sản khi nhà đầu tư mua bán, do đó mỗi cổ phiếu chỉ đơn thuần theo sát giá trị thị trường. Ngược lại, DATs tập trung vào việc gia tăng lượng Crypto nắm giữ trên mỗi cổ phiếu, biến cổ phiếu thành đại diện gián tiếp cho quyền sở hữu tài sản số. Điều này mang lại tiềm năng lợi nhuận vượt trội so với ETF truyền thống và đóng vai trò như một cầu nối hiệu quả giữa thị trường vốn truyền thống và không gian tài sản mã hóa.

Ngoài ra, DATs khác biệt nhờ chiến lược huy động và triển khai vốn chủ động. Trong khi ETF hoạt động thụ động, chỉ theo dõi giá trị của Bitcoin hoặc Ethereum với holdings cố định, DATs tận dụng các công cụ như ATMs (At-the-Market Offerings) và PIPEs (Private Investment in Public Equity) để huy động vốn tại mức Premium so với NAV, sau đó chuyển vốn thành Crypto nhằm tăng giá trị tài sản trên mỗi cổ phiếu. Bên cạnh đó, DATs còn hưởng lợi từ Narrative-driven Inflows, thu hút vốn từ các tổ chức như quỹ hưu trí hoặc quỹ chủ quyền vốn bị hạn chế nắm giữ Crypto trực tiếp. Thêm vào đó, DATs có thể mở rộng lợi nhuận qua dịch vụ bổ sung như quản lý thanh khoản, Staking hay DeFi Yield, trong khi ETF chỉ tập trung phản ánh giá thị trường mà không có chiến lược đa dạng hóa.

Những Thách Thức Cho Các Công Ty DATs

Các công ty Digital Asset Treasuries (DATs) phải đối mặt với nhiều thách thức mang tính cấu trúc. Một trong những rủi ro lớn nhất là Premium Collapse, khi mức premium của cổ phiếu so với NAV sụt giảm hoặc chuyển sang discount, có thể buộc công ty phải mua lại cổ phiếu hoặc thậm chí thanh lý tài sản. Ngoài ra, Regulatory Changes là yếu tố khó lường, đặc biệt tại các khu vực pháp lý biến động, có thể hạn chế khả năng nắm giữ Crypto hoặc huy động vốn. Bên cạnh đó, Asset Volatility của Crypto khiến việc quản trị rủi ro-lợi nhuận trở nên phức tạp, đòi hỏi doanh nghiệp có kiến thức sâu về thị trường để tránh thua lỗ lớn. Rủi ro an ninh cũng là một vấn đề đáng kể, khi DATs trở thành mục tiêu hấp dẫn cho các cuộc tấn công cả Onchain lẫn Off-chain, buộc họ phải duy trì hạ tầng bảo mật ở mức cao. Cuối cùng, sự gián đoạn của thị trường vốn hoặc tiến bộ công nghệ Web3 có thể ảnh hưởng mạnh đến khả năng gọi vốn và hiệu quả chiến lược đầu tư.

Bên cạnh đó, cấu trúc tài chính của nhiều DATs cũng tiềm ẩn rủi ro nghiêm trọng. Một số công ty vay vốn từ nhà đầu tư để mua Crypto, mô hình này chỉ có lợi khi giá tăng nhưng dễ rơi vào vòng xoáy thua lỗ khi thị trường giảm. Ví dụ, Strategy từng phát hành Zero-coupon Bonds để tài trợ cho việc mua Bitcoin, trong đó nhà đầu tư cung cấp vốn gần như miễn phí với kỳ vọng thu được lợi nhuận từ việc chuyển đổi trái phiếu thành cổ phiếu sau này. Tuy nhiên, chiến lược này mang nhiều điểm yếu: đa số công ty DATs không có dòng tiền kinh doanh ổn định, phụ thuộc nặng vào giá trị Crypto nắm giữ. Một đợt suy thoái thị trường kéo dài có thể buộc họ phải bán tháo tài sản để trả nợ, gây áp lực giảm giá mạnh hơn và có nguy cơ kích hoạt một chu kỳ bear mới cho toàn bộ thị trường Crypto.

Tổng Kết

Digital Asset Treasuries đang nổi lên như một lớp tài sản lai, kết hợp ưu điểm của thị trường chứng khoán với tiềm năng tăng trưởng của Crypto. Mô hình này không chỉ giúp các doanh nghiệp tận dụng vốn hóa công khai để tích lũy tài sản số ở quy mô lớn, mà còn tạo ra lợi tức bổ sung thông qua Staking và DeFi. Đồng thời, DATs mang lại sự minh bạch và tuân thủ pháp lý mà các nhà đầu tư tổ chức và truyền thống tìm kiếm, giúp họ tiếp cận Crypto mà không cần trực tiếp quản lý ví lạnh hay Private Key.