Thương vụ mua lại Credora là một trong những quyết sách mang tính bước ngoặt của RedStone Oracle trong năm 2025, nhắm vào một ngách hoàn toàn mới của thị trường đó là xếp hạng rủi ro các công cụ tài chính trong DeFi. Vậy đâu là những điểm nội bật của Credora? Mọi người hãy cùng Hak Research tìm hiểu trong bài viết này nhé!

Tầm Quang Trọng Của Một Hệ Thống Đánh Giá Rủi Ro

Hầu như tất cả công cụ tài chính trong DeFi hiện tại từ các AMM Pool, các giao thức Lending & Borrowing hay mọi Vault tài sản kiếm lời thụ động đều đang thu hút người dùng bằng các chỉ số APY, APR hấp dẫn. Tuy nhiên, đằng sau những con số lấp lánh đó lại tồn tại một thực trạng đáng lo ngại về sự thiếu minh bạch trong rủi ro mà người dùng rất khó khăn để nhận biết:

  • Bẫy lợi nhuận và sự biến động ngầm: Các chỉ số APY hay APR thường chỉ được tính toán ra để thể hiện hiệu suất của Pool/Vault trong quá khứ, hoàn toàn không đánh giá được hiệu suất trong tương lai. Ví dụ như một AMM Pool trong 24 giờ gần nhất có thể mang lại mức lại nhuận tương ứng 300% APY, nhưng trong 24 giờ tiếp theo chỉ đạt khoảng 30% APY. Tuy nhiên, từ việc hiển thị trên giao diện người dùng, cho đến cách marketing của hầu hết dự án, người dùng vô tình bị áp đặt một giả định rằng trong hiệu suất của Pool/Vault đó trong tương lai sẽ ổn định ở một mức cao.
  • Sự phân mảnh trong thước đo rủi ro: Hiện nay, mỗi dự án DeFi lại áp dụng một tiêu chuẩn an toàn riêng, có thể là dựa trên số lượng lần kiểm toán thông qua các đơn vị có uy tín, hoặc qua loa hơn là dựa trên lịch sự hoạt động và TVL. Sự thiếu thống nhất này khiến người dùng không thể so sánh một cách chính xác về mức độ rủi ro giữa các công cụ đầu tư để biết được đâu là nơi an toàn hơn.
  • Những rủi ro không thể lường trước: Những lỗi logic trong hợp đồng thông minh, các lỗ hổng kỹ thuật chưa được phát hiện vẫn luôn bị hacker nhắm vào, kể cả dự án có cung cấp Vault sinh lời thụ động và cố định lên đến 30% APY, nhưng toàn bộ vốn liếng vẫn có thể bốc hơi trong một Block nếu bị tấn công. Ngoài ra, nhiều dự án mang danh nghĩa phi tập trung nhưng thực quyền nằm trong tay một nhóm nhỏ nhà quản trị, những người này hoàn toàn có thể thay đổi đột ngột các chính sách hoặc thao túng giao thức gây bất lợi cho người dùng.

APY, APR chỉ là phần nổi của tảng băng trôi, trong khi phần chìm là hằng hà vô số kể những rủi ro không tên. Người dùng hiện nay đang đầu tư và gửi tiền của mình vào các giao thức DeFi một cách cảm tính. Cũng chính do những rủi ro ngầm đó mà không ít trường hợp người dùng đã mất tiền vì đặt niềm tin sai chỗ.

Trong thị trường tài chính truyền thống, chúng ta có những đơn vị lớn như S&P Global, Moody's hay Fitch Raings cung cấp một tiêu chuẩn đánh giá về mức độ rủi ro của từng cổ phiếu hay khoản vay, và thể hiện nó dưới một ngôn ngữ thống nhất như (A, A-, B, B-, C,...). Nhờ đó mà ngay cả một người chưa bao giờ đầu tư và không có khả năng phân tích cũng có thể nhận biết được mức độ an toàn tương đối giữa trái phiếu chính phủ và một cổ phiếu vốn hóa thấp.

Hãy nhìn lại những chương đen tối nhất của lịch sử Crypto trong năm 2022. Tưởng tượng rằng chúng ta có một hệ thống đánh giá rủi ro từ thời điểm đó, thì có lẽ mô hình thuật toán của UST đã bị hạ bậc từ sớm trước khi những thảm họa thanh khoản giáng xuống toàn bộ thị trường, gây ra thiệt hại không thể đếm kể.

Như vậy có thể thấy rằng DeFi không thể mãi là một "miền Tây hoang dã" nơi mọi người chỉ biết săn tìm lợi nhuận. Để thu hút được dòng tiền khó tính từ thị trường TradFi thì DeFi cần thiết phải có một hạ tầng đánh giá rủi ro, đặc biệt là cần chuẩn hóa nó để áp dụng cho toàn bộ ngành. Đây cũng chính là lý do mà Credora được ra đời, và RedStone trong vai trò là một cây đại thụ về dữ liệu của thị trường đã tiên phong trong việc thực hiện hóa tầm nhìn này.

Credora: Nền Tảng Tiên Phong Trong Đánh Giá Rủi Ro Của DeFi

Credora là nền tảng xếp hạng rủi ro được thiết kế riêng cho DeFi, giúp đánh giá rủi ro của từng công cụ đầu tư một cách chuẩn hóa, có thể so sánh được. Về cơ bản, công việc của Credora tương tự như các đơn vị xếp hạng rủi ro như S&P hay Fitch Ratings, nhưng là dành cho DeFi.

Những gì mà Credora có thể đánh giá và xếp hạng bao gồm:

  • Thị trường Lending: Các giao thức Lending & Borrowing có thể tận dụng Credora để đánh giá rủi ro tiềm ẩn, giúp người dùng đưa ra quyết định sáng suốt hơn. Các giao thức cũng có thể cung cấp các điều khoản vay và cho vay một cách an toàn hơn. Cuối cùng, người dùng sẽ giảm thiểu việc phải đưa ra quyết định dựa trên cảm tính, đồng thời giảm thiểu nguy cơ thanh lý.
  • Các Vault sinh lời dựa trên chiến lược cụ thể: Vault là các hệ thống hợp đồng thông minh tự đọng tổng hợp tiền gửi của người dùng và phân bổ vốn trên nhiều giao thức khác theo các quy tắc được xác định trước. Credora đã xây dựng một phương pháp đánh giá rủi ro riêng cho các Vault.
  • Token & các tài sản Onchain: Credora phát triển một khung xếp hạng Token (Token Rating Framework), hiện tại có thể áp dụng cho Stablecoin và các Token phái sinh như Wrapped Token, Liquid Staking Token hay Liquid Restaking Token.

Nhìn chung, Credora tính toán rủi ro dựa trên 3 lớp chính: Lớp tài sản (chất lượng của tài sản thế chấp, rủi ro từ nhà phát hành,...), lớp thị trường (thanh khoản, biến đọng, cơ chế thanh lý, oracle) và lớp lưu trữ (tổng hợp chiến lược, hành vi của nhà quản lý vault, giao thức). Từ đó cho ra một khung xếp hạng rủi ro được chuẩn hóa.

Khung xếp hạng rủi ro của Credora được xây dựng trên một phương pháp tính toán PSL (Probability of Significant Loss). Đây là một thước đo giúp đánh giá khả năng một khoản đầu tư bị suy giảm giá trị vốn gốc một mức đáng kể do mất khả năng thanh toán hoặc nợ xấu. Bằng cách phản ánh các khoảng giá trị PSL vào thang xếp hạng từ A đến D, rủi ro trở thành một giá trị có thể so sánh được và sẽ được cập nhật liên tục.

Cách xếp hạng của Credora khá sát với mô hình trong thị trường truyền thống. Từ việc xếp hạng này, một Vault 8% với xếp hạng B có thể không được người dùng ưu tiên hơn một Vault 7% nhưng được xếp hạng A-.

Sau khi mua lại Credora, RedStone trở thành hệ thống Oracle đầu tiên cung cấp cả dữ liệu về giá và thông tin về rủi ro. Giờ đây thì vai trò của RedStone không chỉ trả lời câu hỏi "Hiệu suất của Pool này là bao nhiêu?" mà còn giải quyết thắc mắc "Mức độ rủi ro của khoản đầu tư này là như thế nào?".

Theo thời gian, chắc chắn vai trò của việc xếp hạng rủi ro sẽ nâng cao tiêu chuẩn về minh bạch trong rủi ro của tất cả các dự án DeFi, ngăn chặn các hoạt động tạo lợi nhuận ngắn hạn nhưng đầy rủi ro. Mục tiêu không phải là loại bỏ rủi ro, mà là làm cho các rủi ro tiềm ẩn trở nên rõ ràng hơn trước khi vốn được triển khai.

Các Dự Án Đầu Tiên Được Tích Hợp

RedStone vốn là một Oralce uy tín hàng đầu trong thị trường DeFi, vì vậy nên những đối tác đầu tiên tích hợp với Credora cũng là các giao thức DeFi đầu ngành như Morpho hay Spark (nền tảng cho vay thuộc hệ sinh thái MakerDAO cũ). Quan trọng hơn, mô hình của cả hai giao thức này đều liên quan chặt chẽ đến việc quản lý rủi ro và phù hợp với những gì mà Credora đang cung cấp.

Morpho: Morpho Vault tích hợp với Credora

Morpho là một nền tảng Lending P2P, ngoài ra dự án cũng cung cấp các chiến lược nâng cao khác thông qua Morpho Vaults - một tính năng được ra mắt vào đầu năm 2024. Với Morpho V2, các Vault được tối ưu và tùy chỉnh hơn, nhưng cũng mang lại sự khó khăn hơn cho người dùng khi đánh giá rủi ro cho từng Vault.

Để giải quyết vấn đề này, Morpho đã tích hợp với Credora để xếp hạng rủi ro cho từng Vault, nhắm vào các Curators (người quản lý Vault). Cụ thể, Credora sẽ tính toán PSL của từng Vault và sau đó ánh xạ thành một giá trị Risk Score nhất định. Morpho sẽ dựa trên kết quả đó để thể hiện ngay trên UI của website.

Hãy cùng đào sâu vào cách Credora đánh giá và xếp hạng một thị trường Lending. Bước đầu tiên, Credora xác định các quy tắc của thị trường đó trên Morpho:

  • LTV (Loan-to-Value): Tỷ lệ cho vay trên giá trị tài sản. Ví dụ: Nếu LTV là 60%, người dùng thế chấp $100 giá trị tài sản A chỉ vay được ra tối đa là $60 giá trị tài sản B. Rủi ro sẽ càng cao nếu LTV gần với mức trần (thường được giới hạn ở 70% đối với các giao thức cho vay).
  • Liquidity Incentives: Phần thưởng dành cho những người chạy bot thanh lý cho hệ thống. Nếu phần thưởng này quá thấp thì khi thị trường sập mạnh, lợi ích sẽ không đủ hấp dẫn để họ thanh lý, dẫn đến nợ xấu.
  • Cấu hình Oracle: Credora kiểm tra xem nguồn giá có an toàn không, có dễ bị thao túng để kích hoạt thanh lý hay không.

Sau đó, Credora nhìn vào các dữ liệu khác đến từ người vay và nội tại của các tài sản có liên quan trong thị trường cho vay tương ứng:

  • Vị thế của những người vay: Đọc ngưỡng thanh lý của toàn bộ vị thế vay trong thị trường tương ứng. Nếu đa số vị thế đều gần ngưỡng thanh lý, tỷ giá chỉ cần biến động mạnh một chút cũng có thể kích hoạt thanh lý hàng loạt.
  • Nội tại của tài sản: Các thị trường cho vay của những Crypto vốn hóa lớn nhất như BTC, ETH sẽ an toàn hơn SOL hay BNB xét trên tính biến động và thanh khoản.

Tóm lại, phương pháp của Credora là kết hợp giữa những quy tắc của giao thức với hành vi người dùng, cùng với dữ liệu thực tế của thị trường để tính toán ra một xác suất thể hiện khả năng thị trường cho vay tương ứng bị rơi vào nợ xấu.

Spark: Củng cố tính minh bạch cho USDS

Spark chính là quân cờ chiến lược của Sky (MakerDAO cũ) trong việc phát triển và khuyến khích sử dụng USDS trong DeFi. Hệ sinh thái Sky quản lý một lượng tài sản khổng lồ bao gồm BTC, ETH cho đến RWA. Do đó, việc xác định rủi ro của USDS và các tài sản đi kèm (như sUSDS, spETH) là cực kỳ quan trọng

Phương pháp xếp hạng của Credora cho Spark cấu thành từ 2 lớp:

  • Lớp tài sản (Asset-level): Đánh giá xác suất vỡ nợ DP (Default probability) của USDS và các tài sản thế chấp hỗ trợ nó. Nhằm làm rõ khả năng bảo chứng của Sky Treasury có thực sự an toàn?
  • Lớp thị trường (Market-level): Đánh giá các chỉ số biến động như độ sâu thanh khoản và biến động về tỷ giá.

Ví dụ, một Pool cho vay bằng ETH và một Pool cho vay bằng BTC có thể trả cùng một mức lãi suất, nhưng rủi ro thanh khoản và biến động giá của ETH và BTC là khác nhau, nên Credora sẽ gắn cho 2 Pool này 2 mức xếp hạng khác nhau để người dùng nhận thức rõ hơn về những rủi ro đứng sau mức lợi nhuận khác nhau.

Điều này nghe có vẻ không quan trọng đối với các nhà đầu tư nhỏ lẻ. Tuy nhiên, đối với các quỹ đầu tư lớn hoặc các tổ chức tài chính chuyên nghiệp, họ không bao giờ đầu tư chỉ vì lãi cao, mà quan trọng nhất vẫn là quản trị rủi ro.

Tổng Kết

Với sự hậu thuẫn từ hạ tầng Oracle của RedStone và những bước đi tiên phong cùng Morpho và Spark, Credora đang đặt những viên gạch đầu tiên cho một hệ sinh thái DeFi trưởng thành hơn. Đây chính là chìa khóa thiết yếu để DeFi không còn là một cuộc chơi cảm tính, mà dần trở thành một thị trường an toàn, chuyên nghiệp, sẵn sàng thu hút dòng vốn tính bằng nghìn tỷ đô la từ thị trường truyền thống.