Phân Tích Helium: Mô Hình SubDAO Và Chiến Lược Giảm Lạm Phát Cho DePIN

Trong kỉ nguyên số hóa đang ngày càng mạnh mẽ, Internet được xem là nhu cầu mặc định của người dùng ở thời điểm hiện tại. Tuy nhiên, không phải ở đâu cũng có kết nối mạng tốt và các nhà mạng truyền thống đang gặp nhiều khó khăn trong bài toán xây dựng cột sóng 5G và khả năng truyền sóng yếu. Vì vậy, Helium ra đời để giải quyết vấn đề này, tận dụng hạ tầng có sẵn để tạo độ phủ rộng mang đến trải nghiệm mạng tốt hơn cho người dùng. Hãy cùng Hak Research tìm hiểu chi tiết về Helium trong bài viết này nhé

Vấn Đề Của Các Nhà Mạng Truyền Thống

Dù đã bước sang kỉ nguyên 5G tuy nhiên các nhà mạng lớn vẫn đang phải đối mặt với 3 rào cản lớn trong quá trình vận hành:

Chi phí vốn đắt đỏ: Để phủ sóng một thành phố, nhà mạng phải bỏ ra hàng tỷ USD đẻ thuê mặt bằng, xây dựng tháp cao tầng và kéo cáp quang. Điều này khiến việc mở rộng mạng lưới diễn ra rất chậm và khó tiếp cận các vùng sâu vùng xa hoặc các khu vực có mật độ dân cư thấp
Khả năng truyền sóng kém: Sóng 5G là sóng tần số cao vì vậy đặc tính của nó là xuyên thấu kém. Vì vậy, sóng 5G rất khó đi xuyên qua tường bê tông hay kính cường lực của các tòa nhà văn phòng. Đây là lí do mà mọi người thường thấy điện thoại dù đầy vạch sóng ở ngoài đường nhưng lại mất sóng khi vào sâu trong quán Cafe hoặc tầng hầm
Áp lực quá tải dữ liệu: Với sự bùng nổ của AI và Video Streaming, lượng dữ liệu người dùng tiêu thụ đã tăng vọt. Vì vậy, các trạm phát sóng truyền thống thường xuyên bị nghẽn vào giai đoạn cao điểm, buộc các nhà mạng phải tìm cách đẩy lưu lượng sang các kênh khác để tránh sập mạng

Mặc dù các nhà mạng gặp vấn đề như vậy nhưng cũng có rất nhiều người dùng dư thừa dung lượng mạng và cũng có nhiều người cần một kết nối Internet đủ mạnh để dùng hàng ngày. Ý tưởng xây dựng Helium được lóe lên từ một câu hỏi được đặt ra là tại sao không tận dụng cơ sở hạ tầng chính người dùng để xây dựng một mạng lưới kết nối Internet chất lượng cao. Nghĩa là cần có một nguồn Incentive để thúc đẩy những người dư thừa dung lượng mạng chia sẻ mạng của mình cho những người đang cần một điểm truy cập mạng ổn định và chất lượng

Helium - Tận Dụng Hạ Tầng Hiện Có Để Xây Dựng Mạng Lưới Internet Chất Lượng Cao

Helium là một dự án DePIN được xây dựng nhằm xây dựng một mạng lưới cung cấp kết nối Internet cho các thiết bị thông minh và điện thoại di động. Thay vì phụ thuộc vào các tập đoàn viễn thông lớn xây dựng các trạm phát sóng đắt đỏ, Helium cho phép bất kì cá nhân hay doanh nghiệp nào trở thành một trạm kết nối Internet bằng cách lắp đặt các thiết bị nhỏ gọn gọi là Hotspots

Mạng lưới này hoạt động dựa trên nguyên tắc người dùng làm chủ nghĩa là bất kì ai cũng có thể lắp đặt và đăng kí sử dụng mạng Internet của Helium. Đổi lại với những người cung cấp mạng sẽ nhận phần thưởng cho sự đóng góp dưới dạng các Token như HNT, MOBILE và IOT trong khi người dùng đăng kí sử dụng Internet phải trả một chi phí thấp hơn so với các nhà mạng truyền thống nhưng vẫn đảm bảo tốc độ truy cập ổn định với chất lượng cao.

Trong giai đoạn 2026 này, với tốc độ phát triển và trưởng thành của mạng lưới thì Helium không chỉ cung cấp một mạng lưới đơn lẻ mà đã hợp tác với nhiều nhà mạng viễn thông lớn thông qua việc xây dựng các dịch vụ như Helium Plus và Helium Mobile. Công nghệ này cho phép điện thoại người dùng tự động chuyển sang sóng Wifi của mạng lưới Helium nếu sóng mạng của các nhà mạng yếu hoặc chập trờn, giúp duy trì kết nối Internet tốc độ cao. Sự hiện diện này không chỉ khẳng định vị thế của Helium mà còn tiếp tục mở rộng khả năng tiếp cận người dùng lớn trong một thế giới mà Internet đóng vai trò không thể thiếu trong cuộc sống hàng ngày

Cách Thức Vận Hành Của Helium

Helium hoạt động với hai mạng lưới riêng biệt gọi là 2 SubDAO nhưng cùng chia sẻ HNT làm Token kết nối trong đó mỗi SubDAO có một token riêng, giúp quản trị độc lập nhưng vẫn giữ giá trị cốt lõi dựa trên Token HNT

1. Helium IoT Network - Tập trung vào máy móc

Đầu tiên hãy cùng tìm hiểu về Helium IoT Network, đây là một hạ tầng viễn thông giá rẻ phục vụ cho hàng tỷ thiết bị thông minh trong tương lai. Trong đó, LoRaWAN là trái tim của mạng lưới Helium IoT - đây là một giao thức mạng diện rộng, công suất thấp được thiết kế để kết nối các thiết bị thông minh (IoT) qua khoảng cách xa mà không tiêu tốn nhiều năng lượng. Nói một cách đơn giản, nếu WiFi dùng để lướt Web tốc độ cao ở khoảng cách ngắn thì LoRaWAN dùng để gửi các mẫu dữ liệu ngắn như tọa độ GPS, nhiệt độ từ khoảng cách hàng cây số

Khi LoRaWAN kết hợp với Blockchain Helium, nó sẽ biến một mạng vô tuyến bình thường thành một mạng lưới phi tập trung và được gọi là LongFi

Mỗi thiết bị trên LongFi được gắn với một địa chỉ trên Blockchain. Điều này cho phép người dùng đăng kí thiết bị mà không cần sự cấp phép của bất kì công ty viễn thông nào
Nó cũng mang đến lợi ích rõ ràng so với các mạng truyền thống khi không cần chịu sự quản lí bởi một nhà mạng cụ thể, tạo rào cản về địa lí. Đối với LongFi, nó cho phép bất kì thiết bị nào cũng có thể kết nối với các Hotspot gần nhất mà không phụ thuộc vào vị trí địa lí nghĩa là ở Việt Nam hay ở Mỹ đều không có sự khác biệt miễn là có các Hotspot ở gần đó

Sự xuất hiện của Helium IoT mang đến rất nhiều ứng dụng thực tế. Chẳng hạn như:

Trong Logistics: Theo dõi hàng hóa xuyên quốc gia với chi phí cực thấp và không bao giờ bị mất dấu
Đối với người dùng: Mọi người có thể mua 1 cái vòng cổ thông minh cho chó và sử dụng LoRaWAN của Helium IoT để xác định vị trí. Sau đó mọi người có thể biết chính xác con chó mình ở bất kì đâu mà không cần quan tâm xung quanh có cột sóng mạng không
....

Đối với những người là đơn vị cung cấp Hotspot thì họ sẽ nhận được phần thưởng là token IOT, quy tắc phân bổ phần thưởng sẽ được xác định dựa trên 3 hoạt động chính:

Proof of Coverage: Đây là nguồn thu nhập chính. Hotspot của người dùng tham gia vào việc thách thức và chứng kiến các Hotspot khác để chứng minh rằng mình đang cung cấp vùng phủ sóng thực tế
Data Transfer: Mỗi khi một thiết bị (như cảm biến môi trường hoặc Tracker) gửi dữ liệu sang Hotspot của người dùng thì họ sẽ nhận được token IOT tương ứng với lượng dữ liệu đó
Uptime: Duy trì thời gian kết nối Internet ổn định và cập nhật phần mềm thường xuyên

2. Helium Mobile Network - Tập trung vào con người

Đây chính là cách thức giúp Helium giải quyết bài toán mà ngành viễn thông đang gặp phải. Hiện nay, các tháp di động truyền thống như 4G hay 5G thường bị quá tải ở những khu vực đông người hoặc sóng yếu khi đi vào nhà. Thay vì cố gắng xây thêm tháp phát sóng trị giá hàng triệu USD thì Helium tận dụng hàng nghìn điểm Hotspot WiFi của cá nhân. Cơ chế vận hành rất đơn giản, khi điện thoại của người dùng ở gần một Hotspot Helium thì thay vì dùng sóng 4G từ nhà mạng xa xôi, nó sẽ tự động chuyển hướng dữ liệu qua WiFi của Hotspot đó. Điều này giúp giảm tải cho tháp chính cũng đảm bảo người dùng luôn có tốc độ Internet cao nhất

Đối với các trạm Hotspot thì ngay cả người dùng cá nhân như chúng ta cũng có thể lắp đặt. Nó chỉ đơn giản là một bộ phát WiFi 6 hoặc thiết bị phát 5G nhỏ gọn. Người dùng chỉ cần cắm vào ổ điện và kết nối dây mạng là có thể bắt đầu vận hành, chủ sở hữu Hotspot nhận được phần thưởng là token MOBILE dựa trên:

Độ phủ sóng: Chứng minh thiết bị đang hoạt động ổn định
Dữ liệu thực tế: Nhận thưởng dựa trên mỗi GB dữ liệu mà người dùng điện thoại đã sử dụng qua Hotspot

Mô Hình Kinh Tế Độc Đáo: Khắc Phục Vấn Đề Của DePIN

Phần lớn các dự án DePIN đều thiết kế Token của mình làm token thưởng và khắc phục nhược điểm của vấn đề lạm phát bằng cơ chế Halving kết hợp với Buyback & Burn bằng nguồn doanh thu. Cách này chỉ là giải pháp tạm thời vì nó chỉ giảm bớt vấn đề về lạm phát trong khi lực cầu chỉ dựa vào quá trình Buyback thì sẽ không hiệu quả. Vì vậy, Helium mang đến một cách tiếp cận khác mang tính độc đáo và linh hoạt hơn

Mọi người có thể hiểu HNT là một tài sản dự trữ còn những sản phẩm Helium cung cấp cho thị trường sẽ có các token riêng được phục vụ cho từng dịch vụ cụ thể. Ở thời điểm hiện tại, Helium đang có 2 token IOT và MOBILE tương ứng với 2 sản phẩm mà Helium đang triển khai bao gồm Helium IoT và Helium Mobile. Nếu sau này có một sản phẩm mới thì sẽ có 1 token nữa ra mắt và HNT vẫn là tài sản dữ trữ của 3 token này. Vậy HNT là tài sản dữ trữ trong mạng lưới Helium như thế nào?

Theo đó, mỗi token mạng con (IOT/MOBILE) đều được bảo chứng bởi một lượng HNT nhất định trong Treasury. Mỗi khi một Token IOT hoặc MOBILE được mint thì một lượng HNT tương ưng sẽ được phân bổ vào Treasury của mạng con đó. Người nắm giữ token IOT hoặc MOBILE luôn có quyền Redeem Token của mình lấy HNT trực tiếp trên Helium Wallet và tỷ lệ quy đổi sẽ do thuật toán quyết định dựa trên số lượng HNT có trong Treasury so với tổng cung của token đó. Một lưu ý ở đây là quy đổi chỉ diễn ra một chiều từ IOT/MOBILE sang HNT chứ không có chiều còn lại

Dù mọi người dùng mạng IoT hay Mobile của Helium thì phí sử dụng thực tế đều được trả bằng Data Credits. Đây chính là nơi HNT đóng vai trò trung tâm:

Để có Data Credits để trả phí truyền dữ liệu, người dùng phải Burn HNT
Khi mạng IoT và Mobile càng phát triển, lượng dữ liệu truyền tải càng nhiều --> nhu cầu về Data Credits càng lớn --> lượng HNT bị Burn càng nhiều. Điều này giúp tăng giá trị cho toàn bộ hệ sinh thái bao gồm cả các mạng con

Ngoài ra, HNT cũng đóng vai trò là tokern quản trị nơi người dùng khóa HNT để lấy veHNT. Những người nắm giữ veHNT sẽ tham gia bỏ phiếu để quyết định bao nhiêu % lượng HNT được đúc mới mỗi ngày sẽ được chia cho Treasury của mạng IoT và bao nhiêu cho mạng Mobile. Nếu cộng đồng tin rằng mạng Mobile tiềm năng hơn thì họ sẽ bỏ phiếu để nhiều HNT vào Treasury của Mobile hơn từ đó làm tăng giá trị quy đổi của token MOBILE

Nhìn chung, Token HNT vẫn có một lượng lạm phát hàng ngày nhưng có thể kiểm soát được và vấn đề lạm phát lớn nhất từ các thợ đào đã được phân bổ cho Token của các mạng con. Tuy nhiên, để tránh các Token mạng con này bị giảm giá quá mạnh thì đã có 1 tỉ lệ quy đổi sang HNT như là HNT hấp thụ 1 phần lạm phát của các token mạng con và bù lại HNT có nguồn cầu từ những người dùng sử dụng mạng lưới.

Ở thời điểm hiện tại, Helium Mobile vẫn đang là sản phẩm chủ lực của Helium khi đang phục vụ hơn 3.5 triệu người dùng với gần 130.000 Hotspots hiện có trên toàn thế giới. Lưu lượng mạng lên tới 150.27 TB và nguồn doanh thu đạt hơn 35k USD trong 1 ngày. Ngoài ra, lượng dữ liệu truyền tải hàng tuần đạt 744 TB tăng từ dưới 250 TB chỉ 6 tháng trước đó nghĩa là Helium đã đạt được mức độ tăng trưởng gấp 3 lần, điều này cho thấy tốc độ phát triển và độ hưởng ứng của cộng đồng đang là rất tốt

Theo dữ liệu từ Blockworks, lượng Data Creadit Burn cũng gia tăng một cách đột phá với dữ liệu gần nhất là Q4/2025 đạt hơn 5 triệu USD, tăng gần gấp đôi so với Q3 trước đó. Trong đó, phần lớn doanh thu đến từ Carrier Offload (đến từ các đối tác viễn thông lớn khi họ sử dụng hạ tầng WiFi của Helium để giảm tải cho tháp sóng của họ) và từ Discretionary (người dùng sử dụng dịch vụ mạng của Helium) chiếm phần lớn nguồn doanh thu với hơn 95%, điều này cho thấy Helium mobile vẫn là sản phẩm chủ lực của Helium

Nhìn chung, tiềm năng tăng trưởng của Helium đang là rất lớn khi họ đánh trúng vào vấn đề mà các mô hình nhà mạng viễn thông đang gặp phải. Điều này thể hiện rõ sự tăng trưởng cực kì tốt về doanh thu trong những tháng gần đây.

Tổng Kết

Thông qua mô hình độc đáo, Helium đang giải quyết trực tiếp bài toán quá tải của ngành viễn thông toàn cầu. Con số tăng trưởng ấn tượng gấp 3 lần về lưu lượng dữ liệu và doanh thu hàng triệu USD từ việc đốt Data Credits trong quý gần nhất là minh chứng rõ nét cho sự trưởng thành của mạng lưới. Bước sang năm 2026 với sự hợp tác sâu rộng cùng các nhà mạng lớn, Helium đang vững vàng trên con đường trở thành xương sống cho cả thế giới IoT lẫn kết nối di động của con người.