The Graph là một trong những nền tảng hạ tầng về dữ liệu dành cho Developer lâu đời nhất trong thị trường Crypto từ năm 2020. Với những xu hướng lớn như AI Agent, các tổ chức tài chính truyền thống dần dần thâm nhập vào thị trường Crypto, nhu cầu đối với dữ liệu Blockchain cần thiết và quan trọng hơn mỗi ngày. Đây liệu có thể là cơ hội tốt để The Graph tăng trưởng hay không? Mọi người hãy cùng Hak Research tìm hiểu trong bài viết này nhé!

Trước khi đi vào bài viết, mọi người có thể tham khảo những bài viết có liên quan để dễ dàng nắm bắt nội dung:

MarketPlace Về Dữ Liệu Lớn Nhất Thị Trường Crypto

Dữ liệu trong Blockchain được chứa trong từng Block một cách thiếu tổ chức, điều này gây khó khăn cho những nhà phát triển hoặc bất kỳ người dùng nào trong việc truy xuất những dữ liệu này. Ví dụ như Ethereum lưu toàn bộ những dữ liệu về Transaction, Smart Contract State, Event Logs,... nhưng tất cả những dữ liệu này đều rất khó truy xuất trực tiếp. Cách làm truyền thống nhất khi một người muốn lấy lịch sử Swap, tổng TVL, vị thế LP, khối lượng giao dịch,... thì sẽ cần tự quét lịch sử của Blockchain. 

The Graph là một giao thức hạ tầng về dữ liệu phi tập trung, cung cấp khả năng truy vấn dữ liệu đó từ Blockchain một cách có hiệu quả cho người dùng. Cách mà The Graph giải quyết vấn đề này chỉ nằm ở ba bước:

  • Bước 1: Đọc dữ liệu Blockchain.
  • Bước 2: Xử lý dữ liệu và lập chỉ mục dữ liệu.
  • Bước 3: Cung cấp API GraphQL để truy vấn nhanh.

Tuy nhiên The Graph không thực sự làm hết tất cả các việc này, mà chủ yếu là vận hành một Marketplace kết nối giữa những người sẵn sàng cung cấp dữ liệu và những người cần nó. Hiện tại, The Graph đang vận hành 3 sản phẩm chính, ứng với từng nhu cầu khác nhau, bao gồm Subgraph như đã nói ở trên và hai dịch vụ dữ liệu khác:

  • Subgraphs: Sản phẩm lâu đời nhất của The Graph, các nhà phát triển có thể tự xây dựng API dữ liệu Blockchain giúp người dùng truy vấn dữ liệu thông qua GraphQL.
  • Substream: Đây là thế hệ Indexing Engine mới của The Graph, được phát triển để xử lý dữ liệu Blockchain theo hướng tốc độ, hiệu suất cao, hỗ trợ luồng dữ liệu theo thời gian thực.
  • Token API: Đây là sản phẩm mới nhất của The Graph, cung cấp API đã có sẵn (thay vì phải tự xây như Subgraphs). Có thể nói đây là một sản phẩm "Mỳ ăn liền" và sẽ phù hợp hơn với AI Agent, Portfolio Tracker, Analytic Dashboard.

Cốt lõi của mô hình The Graph nằm ở Subgraph, đây là các cấu hình mô tả cách dữ liệu On-chain được thu thập, xử lý và lưu trữ để phục vụ truy vấn thông qua GraphQL. Từ đó, các dApp có thể lấy dữ liệu lịch sử, trạng thái giao thức, hoạt động người dùng, vị thế cung cấp thanh khoản, dữ liệu quản trị giao thức, ... theo một cách đơn giản tương tự như gọi API, nhưng tất cả các bước đằng sau lại được vận hành bởi một mạng lưới Node phi tập trung.

Token GRT Không Được Tích Lũy Giá Trị Từ Mô Hình

GRT đóng vai trò quan trọng mô hình của The Graph

GRT là Token của The Graph Network, có đủ các tính năng như Staking, Delegate,... nhưng chủ yếu đóng vai trò là phần thưởng cho những bên tham gia vận hành mô hình của dự án. Trong The Graph hiện nay có 4 nhóm người tham gia chính bao gồm:

  • Developers: Những nhà phát triển trong thị trường Web3, cần dữ liệu Blockchain để xây dựng ứng dụng của mình. Thực chất thì không nhất thiết phải là Developer mà bất kỳ ai cũng có thể tự yêu cầu những dữ liệu này để sử dụng cho mục đích của mình. Khi Developer truy vấn dữ liệu, họ cần trả phí truy vấn được tính bằng Token GRT. 
  • Indexers: Đây là thành phần quan trọng nhất của mô hình, họ chạy Node, đọc dữ liệu trực tiếp từ Blockchain, xử lý và lưu trữ dữ liệu, cuối cùng là trả dữ liệu về cho Developer khi có yêu cầu truy vấn. Tóm lại là cung cấp dữ liệu và nhận về GRT. Tuy nhiên thì Indexer cũng cần Stake một lượng GRT để đảm bảo cho hành vi của mình, nếu như họ phục vụ các dữ liệu sai thì sẽ bị phạt vào số lượng Stake này.
  • Curators: Curator có nhiệm vụ chỉ cho mạng lưới biết dữ liệu nào là quan trọng, vì giao thức cần biết Subgraph nào hữu ích, Subgraph nào có nhiều truy vấn và dữ liệu nào là đáng dùng tài nguyên để lập chỉ mục. Curators sẽ cần Stake GRT vào các Subgraph mà họ cho là có giá trị.
  • Delegators: Đây là những người cung cấp vốn để giúp Indexer vận hành mạnh hơn. Ví dụ những người nắm giữ GRT nhưng không có máy móc và kỹ thuật thì có thể Delegate GRT cho Indexer, đổi lại nhận một phần doanh thu từ phí truy vấn.

Với mô hình này, The Graph biến dữ liệu Blockchain thành một dịch vụ có thể sử dụng được, tạo ra doanh thu và giải quyết nhu cầu sử dụng dữ liệu cho tất cả các bên. The Graph không tham gia vào vai trò của bất kỳ bên nào mà đứng ở giữa để tạo ra luật, định ra các tiêu chuẩn dữ liệu, đồng thời vận hành một Marketplace để kết nối cung & cầu của các bên có liên quan.

Bức tranh tối màu về dòng tiền xoay quanh GRT

Mặc đù được gắn liền với toàn bộ mô hình cốt lõi của dự án, tuy nhiên GRT vẫn không thực sự được tích lũy giá trị. Phí truy vấn được phân phối 100% cho các bên tham gia bao gồm Indexer, Curator, Delegator và nguồn phí chỉ đến từ các Developer, cuối cùng thì giao thức và Team phát triển The Graph Protocol không nhận được một Token GRT nào từ quá trình này. Cộng thêm vào đó, hàng năm sẽ có 3% tổng cung được phát hành thêm để trả cho Indexers. Do vậy, dòng tiền xoay quanh GRT có một vài điểm lưu ý như sau:

  • Team không có doanh thu, vì vậy doanh thu chỉ có thể đến từ việc bán GRT để trang trải chi phí phát triển, vận hành, nhân sự. Foundation được phân bổ 20% tổng cung GRT từ ban đầu và phân bổ tuyến tính 10 năm, số lượng GRT này sẽ luôn luôn được xả ra thị trường.
  • Lực mua chủ yếu đến từ các Developer - những nhà phát triển đang xây dựng sản phẩm mà cần truy vấn dữ liệu Blockchain và Delegator - những người cần Stake GRT để nhận doanh thu của Indexer, tương tự như gửi tiết kiệm.
  • Bên cạnh Team Graph Protocol thì Indexer, Curator và Delegator đều sẽ bán GRT liên tục ra thị trường vì đây chính là nguồn thu nhập của họ.

Với bức tranh dòng tiền như vậy, động lực tăng trưởng của GRT sẽ rất hạn chế và chỉ đạt được trong điều kiện nếu như xu hướng phát triển sản phẩm trong Web3 tăng trưởng mạnh, từ đó khiến nhu cầu mua GRT của Developer tăng lên. Nhưng con số thực tế cho thất lượng doanh thu từ nhu cầu truy vấn chiếm tỷ lệ rất nhỏ so với phần thưởng đến từ lạm phát thêm, cụ thể là khoảng 13.9M GRT từ doanh thu so với 338.6M từ lạm phát cho Indexer. Nói cách khác, để mô hình vẫn còn tiếp tục hoạt động, The Graph đang phải chi trả thêm 3% tổng cung mỗi năm để nuôi Indexers, vì doanh thu từ truy vấn không đảm bảo. Chính điều này đã tạo thêm áp lực lên giá trị của GRT.

Tuy nhiên với thiết kế tổng cung ban đầu là 10B GRT thì The Graph cũng đã nhanh chóng phân bổ hết trong vòng khoảng 5 năm, do đó dự án đã âm thầm nâng tổng cung của GRT lên khoảng 1.49B Token cho đến thời điểm hiện tại và đưa tổng cung của GRT lên 11.49B Token. Dựa theo tính chất của mô hình, con số này hẳn chưa phải là cuối cùng, mà dự án hoàn toàn có thể phát sinh thêm từng chút một theo thời gian. Điều này lại là một điểm trừ nữa dành cho bức tranh Tokenomic vốn đã ảm đạm của GRT.

Trước đây, trong giai đoạn 2023-2024, The Graph còn có cơ chế Burn 1% phí truy vấn, nhưng sau đề xuất quản trị GIP-0063 thì cơ chế Burn đã bị loại bỏ hoàn toàn. Cộng với việc Team không có doanh thu thì sẽ không có cơ chế Buyback. Có thể nói rằng Tokenomics của GRT là rất xấu về dài hạn.

Tuy nhiên điều này không có nghĩa là động lực tăng trưởng cho GRT là không có. Đi liền với xu hướng AI Agent trong Crypto, nhu cầu truy vấn dữ liệu cũng trở nên gia tăng theo thời gian. Phí truy vấn trên The Graph đã ghi nhận mức tăng trưởng 200-300% trong năm 2025, và vẫn tiếp tục gia tăng với một tốc độ chậm hơn trong nửa đầu năm 2026. Sản phẩm thích hợp cho AI Agents không đơn giản là Sub Graphs nữa mà đó là Substream, vì vậy những nâng cấp mới về Substream sẽ chính là điểm mấu chốt giúp cho động lực tăng trưởng của The Graph và GRT trở nên rõ ràng hơn.

Bên cạnh đẩy mạnh phát triển Substreams, The Graph cũng chủ động đưa ra một vài phương án nhằm mở rộng sản phẩm và thu hút thêm những tệp người dùng khác, trực tiếp nhắm đến việc tăng nhu cầu truy vấn như Amp hay Tycho. Amp và Tycho là hai sản phẩm mới quan trọng trong Technical Roadmap 2026 của The Graph, trong đó:

  • Amp là một cơ sở dữ liệu dành riêng cho Blockchain và được xây dựng để phục vụ cho nhu cầu của các tổ chức tài chính lớn, có thể hiểu Amp sẽ giống như là Google BigQuery hay Snowflake nhưng mà là dành cho Blockchain.
  • Tycho sẽ là một dịch vụ cung cấp dữ liệu cho DeFi được xây dựng trên Substreams, dùng để theo dõi dữ liệu Real-time về thanh khoản, tỷ giá, trạng thái Pool, và nhiều dữ liệu gốc khác mà không cần người dùng phải chạy Node riêng, Tycho sẽ là sản phẩm dành cho các hệ thống Trading Onchain, MEV, Market Maker, Arbitrage Bot và những ứng dụng DeFi.

Cả hai sản phẩm này đều là những lá bài quan trọng mà The Graph sẽ đánh ra trong 2026 nhằm giải quyết áp lực cho hệ thống kinh tế của mình. Ngoài những cập nhật về sản phẩm, The Graph cũng sẽ tiến hành một nâng cấp nhỏ cho GRT đó là triển khai hệ thống Liquid Staking Initiative. Thay vì Delegate theo kiểu truyền thống phải Lock GRT trong 28 ngày và không thể làm gì trong lúc đó, người dùng sẽ nhận được thêm một Liquid Staking Token của GRT, khi này Staker vẫn sẽ nhận lãi nhưng có thể sử dụng Liquid Staking GRT để giao dịch, chuyển nhượng, sử dụng vào những mục đích khác trong DeFi mà không cần phải Unstake.

Tổng Kết

The Graph đóng vai trò là một trong những lớp hạ tầng về dữ liệu quan trọng nhất của thị trường Crypto, nơi mà dữ liệu Blockchain được xử lý, lập chỉ mục và được cung cấp lại dưới dạng API để phục vụ cho các dApp, AI Agent và hệ thống tài chính Onchain. Tuy nhiên mặc dù mô hình sản phẩm có cho thấy người dùng thực, giải quyết được nhu cầu thực tế, nhưng vấn đề lớn nhất của The Graph vẫn nằm ở Tokenomic thiếu sức sống của GRT. Trong giai đoạn sắp tới, động lực tăng trưởng của The Graph sẽ phụ thuộc rất nhiều vào việc liệu các sản phẩm mới như Substreams, Amp hay Tycho có thực sự mở rộng được nhu cầu truy vấn dữ liệu hay không.