Privacy đang là xu hướng chủ đạo trong thời gian gần đây với sự bùng nổ của Zcash, trên Base thì Venice cũng thể hiện sự tăng trưởng vượt trội. Trong thời gian gần đây, RailGun - một giao thức Privacy trên Ethereum cũng đang nhận được nhiều sự chú ý. Vậy liệu RailGun có tạo nên làn sóng bùng nổ trên Ethereum không và liệu mức định giá hiện tại còn rẻ, hãy cùng Hak Research tìm hiểu chi tiết trong bài viết này nhé

Trước khi vào bài viết, mọi người có thể tham khảo một số bài viết sau để có thêm kiến thức về thị trường Crypto nhé

Tổng Quan Về RailGun

RailGun là gì?

RailGun không phải một Blockchain riêng biệt cũng không phải là một ứng dụng tập trung. Nó chỉ là một Smart Contract chạy trực tiếp trên các Blockchain lớn như Ethereum, BNB Chain, Polygon và Arbitrum. RailGun sử dụng công nghệ bảo mật ZK, giúp người dùng chứng minh rằng mình có tiền và có quyền giao dịch mà không cần tiết lộ số dư, danh tính hay lịch sử ví một cách công khai

Khi dùng RailGun, người dùng sẽ có một địa chỉ ví ẩn danh bắt đầu bằng 0zk. Các trang Explorer như Etherscan hay Arbiscan sẽ không thể truy xuất được thông tin về số dư hay hoạt động của các ví này. Tuy nhiên vì RailGun không phải giao thức mặc định được tích hợp trên Ethereum nên để sử dụng thì người dùng phải dùng các Wallet có tích hợp RailGun. Trải nghiệm người dùng cũng tương tự như việc sử dụng ví công khai để tương tác với các chuỗi Ethereum/EVM, chỉ khác một chỗ là các ví này hỗ trợ khả năng tương tác hoạt động riêng tư

Vì RailGun chỉ đơn giản là một Smart Contract Onchain nên tính bảo mật được đảo bảo mà không cần chuyển sang một chuỗi riêng biệt và RailGun cũng hoàn toàn không lưu giữ tài sản của người dùng. Điều này mang lại 2 lợi thế chính bao gồm:

  • Bảo mật & phi tập trung: Không có sự kiểm soát tập trung, không có trình xác thực bổ sung và không có cầu nối đáng tin cậy
  • Hệ sinh thái hoàn chỉnh: Thay vì tạo ra một hệ sinh thái biệt lập trên chuỗi riêng tư thì người dùng RailGun được quyền truy cập vào tất cả các dự án mà hệ sinh thái tích hợp đang có

Đội ngũ phát triển

RailGun được vận hành bởi một nhóm nhà nhà phát triển, tất cả họ đều tốt nghiệp các trường đại học danh tiếng thuộc nhóm Ivy League và có kinh nghiệm trong cả ngành công nghiệp truyền thống lẫn thị trường Crypto. Trong đó, 3 thành viên cốt lõi bao gồm:

  • Emmanuel - Founder: Có kinh nghiệm trong phát triển DeFi, là nhà đầu tư dài hạn cho các dự án DeFi và có 10 năm kinh nghiệm phát triển Game di động và mô hình kinh tế cho Game. Trước đó, Emmanuel cũng có kinh nghiệm làm việc trong lĩnh vực an ninh mạng tại các cơ quan chính phủ
  • Kieran Mesquita - CTO: Là người ủng hộ Bitcoin từ sớm, ông bắt đầu khai thác BTC vào năm 2010 bằng chính mã nguồn của mình. Kieran có ít nhất 3 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực khởi nghiệp, quản lí và giàu kinh nghiệm trong phtas tirener thuật toán đồng thuận, khai thác, phát triển Smart Contract và Bridge. Ngoài ra, ông cũng là CTO tại UnityChain ở Đài Loan vào năm 2019
  • Alan Scoot - Co Founder: Không có nhiều thông tin về người này, tại RailGun thì Alan thường đại diện cho dự án trong các cuộc phỏng vấn, nghiên cứu và giao tiếp với cộng đồng

Mô Hình Hoạt Động

RailGun hoạt động như một lớp Privacy Overlay được triển khai trực tiếp qua Smart Contract trên Chain, không cần Bridge hay Chain riêng. Quy trình vận hành của RailGun diễn ra theo 3 bước như sau:

  • Bước 1 - Shielding: Để sử dụng RailGun cho các hoạt động giao dịch Onchain thì trước tiên mọi người cần gửi Token vào Smart Contract trên RailGun. Lúc này, số Token của mọi người được chuyển thành một Private Balance và được gắn liền với một địa chỉ ví bảo mật mới (đầu số 0zk...). 
  • Bước 2 - Private Interactions: Khi tiền đã nằm trong ví 0zk, người dùng có thể thoải mái làm mọi việc trong không gian DeFi mà không ai có thể theo dõi được. Chẳng hạn như: Gửi Token cho ví 0zk khác mà không ai biết ai gửi cho ai, tham gia các hoạt động DeFi như Swap, Lending/ Borrowing hay Farming một cách ẩn danh. Tất cả các hành động DeFi này thực chất đều được thực hiện thông qua một Shared Shielded Contract vì vậy từ góc nhìn của các công cụ Explorer như Etherscan thì họ chỉ thấy Contract RailGun đang tương tác với Uniswap chứ hoàn toàn không biết ai đứng sau lệnh đó. Tất cả người dùng tạo thành một tập hợp trộn lẫn vào nhau, càng đông người dùng thì vết tích càng khó lần mò
  • Bước 3 - Unshielding: Khi muốn thì người dùng có thể rút Token từ ví 0zk ra lại một địa chỉ ví Public bất kì. Vì vậy, mối liên hệ giữa ví nạp ban đầu (ở bước 1) và ví rút cuối cùng (ở bước 3) đã bị cắt đứt hoàn toàn

Tuy nhiên, nếu đọc đến đây thì mọi người sẽ nghĩ RailGun hoạt động giống với các nền tảng như Tornado Cash hoặc các công cụ trộn tiền phổ biến khác. Nhưng về bản chất thì cách thức hoạt động cốt lõi lại hoàn toàn khác nhau:

  • Cơ chế lưu trữ: Với các nền tảng trộn tiền như Tornado Cash thường gom tiền của tất cả mọi người vào một cái Pool lớn rồi chia đều ra để xóa dấu vết, cách này có điểm yếu chí mạng là dễ dính tiền bẩn của Hacker. Trong khi với RailGun thì tiền ai người nấy giữ, chỉ có các hành động giao dịch là được làm nhiễu cùng nhau
  • Rủi ro tiền bẩn: Như đã nói ở ý trên vì Tornado Cash trộn tiền của tất cả mọi người nên người dùng gặp rủi ro cao có thể rút ra loại token đã từng bị Hacker trộn vào còn đối với RailGun thì tiền của người dùng không bị trộn với ai khác nên không gặp rủi ro về tiền bẩn
  • Tính năng DeFi: Với các nền tảng như Tornado Cash thì người dùng chỉ có nạp vào để xóa dấu vết Onchain và rút ra bằng một ví khác trong khi với RailGun thì người dùng có thể thực hiện toàn bộ các thao tác DeFi ngay trong môi trường ẩn danh 

Ngoài ra, tính năng ẩn danh thường bị các chính phủ và cơ quan thuế dòm ngó vì vậy RailGun đã tự bảo vệ mình và người dùng bằng 2 cơ chế:

  • PPOI (Private Proofs of Innocence): Hệ thống sử dụng toán học để tự động kiểm tra và chứng minh xem ví của người dùng đã từng giao dịch hoặc có liên quan đến ví Hacker hay không? Ví người dùng sẽ được chứng minh trong sạch trong khi không cần tiết lộ chi tiết về số dư hay danh tính cụ thể
  • Viewing Keys: Người dùng giao dịch ẩn danh và RailGun còn cung cấp một Key cho phép đọc dữ liệu giao dịch trong lịch sử của họ. Người dùng có thể đưa Key này cho cơ quan thuế, kế toán hoặc kiểm toán viên để họ kiểm tra lịch sử giao dịch khi cần thiết nhằm tuân thủ pháp luật trong khi vẫn đảm bảo ví của người dùng là hoàn toàn bảo mật

Liệu Định Giá Hiện Tại Của RailGun Đã Hợp Lí?

Trước tiên, hãy cùng điểm qua một vài thông số Onchain nổi bật trên RailGun. Đầu tiên là TVL của RailGun hiện đạt 94 triệu USD trong đó Ethereum chiếm phần lớn với 88 triệu USD. Trong thời gian gần đây, TVL của RailGun đã tăng mạnh từ khoảng 80 triệu USD lên đến 94 triệu USD ở thời điểm hiện tại nhờ nhu cầu Privacy tăng mạnh và bản cập Kohaku sắp tới hứa hẹn sẽ tiếp tục thúc đẩy nhu cầu Privacy tăng mạnh hơn nữa

Hiện tại, tổng khối lượng giao dịch tích lũy đã vượt quá 2 tỷ USD trong đó mỗi giao dịch RailGun tính 0.25% phí vì vậy nguồn phí tạo ra trong 1 năm ước tính 12 triệu USD và doanh thu ước tính khoảng 4 triệu USD. Rõ ràng nếu so sánh nguồn doanh thu này với các giao thức Privacy hàng đầu như Zcash hay Monero thì RailGun hiện đang bị định giá thấp. Nhìn về mô hình sản phẩm thì RailGun cũng được thiết kế đơn giản hóa hơn khi đóng vai trò như một lớp Middleware chứ không cần phải Build một Chain riêng khiến người dùng phải Bridge tiền sang mới sử dụng được. Vì vậy, người dùng có thể tham gia vào RailGun một cách dễ dàng hơn so với Zcash hay Monero khi không phải chuyển tiền qua các Chain một cách rắc rối

Tuy nhiên về chất lượng trải nghiệm sản phẩm thì mình vẫn thấy Zcash tốt hơn hẳn. Động lực tăng trưởng sắp tới của RailGun sẽ đến từ bản cập nhật Kohaku của Ethereum - Đây là một Toolkit/Privacy SDK từ Ethereum Foundation và đặc biệt là Tooling này có tích hợp RailGun để cho phép các Wallet hỗ trợ giao dịch ẩn danh trực tiếp trong ví. Đây là lí do chính đẩy TVL và nhu cầu Privacy tăng mạnh gần đây và Kohaku sẽ thúc đẩy RailGun tiếp cận với nhiều người dùng hơn thông qua các Wallet thông thường

Tuy nhiên, có một điểm là token RAIL hiện vẫn chưa được tích hợp trực tiếp vào mô hình sản phẩm của RailGun. Hiện tại, Token RAIL chỉ dùng để Governance và Staking để nhận phần thưởng từ Treasury. Nếu được tích hợp trực tiếp vào mô hình sản phẩm như dùng để làm phí giao dịch thì động lực tăng trưởng của RAIL sẽ còn tốt hơn nữa

Tổng Kết

RailGun đóng vai trò như một hạ tầng bảo mật thông minh giúp người dùng dễ dàng tương tác với DeFi một cách riêng tư mà không phải đánh đổi bằng sự phức tạp hay rủi ro tiền bẩn. Động lực tăng trưởng lớn nhất của dự án trong thời gian tới chính là bản cập nhật Kohaku mặc dù vậy mô hình Tokenomics của RailGun vẫn cần được tối ưu sâu hơn vào sản phẩm để tạo lực đẩy tăng trưởng dài hạn nhưng với mức doanh thu hiện tại và định vị sản phẩm độc đáo, RailGun rõ ràng là một cái tên bị định giá thấp so với các đối thủ Privacy chain truyền thống và rất đáng để theo dõi chặt chẽ.