SpaceX đã trở thành IPO lớn nhất trên thị trường chứng khoán tính đến thời điểm hiện tại với số tiền huy động khoảng 75 tỷ USD và định giá lên tới 1.77 nghìn tỷ USD. Sự quan tâm của các nhà đầu tư đang lên đến đỉnh điểm khi số tiền cam kết trong đợt IPO lần này đã vượt hơn 4 lần số tiền huy động dự kiến trong khi đó không phải ai cũng có cơ hội tham gia vào đợt IPO lần này. Một số dự án Crypto đã nhận thấy vấn đề và cho ra mắt các sản phẩm cho phép người dùng có cơ hội sớm tiếp cận với SpaceX trước ngày IPO và Tessera là một trong những dự án nổi bật. Hãy cùng Hak Research tìm hiểu chi tiết về dự án này trong bài viết này nhé

Trước khi vào bài viết, mọi người có thể tham khảo một số bài viết sau để hiểu hơn về thị trường Crypto nhé

Vấn Đề Hiện Tại Trên Thị Trường

Thị trường vốn tư nhân đang là một trong những thị trường tạo ra nhiều giá trị nhất thế giới nhưng cũng là thị trường khó tiếp cận nhất. Rất nhiều công ty công nghệ lớn hiện nay như SpaceX, OpenAI, Stripe hay Databricks đã tạo ra phần lớn giá trị tăng trưởng khi còn là công ty tư nhân và thường khi các công ty này IPO thì lợi nhuận dường như không còn quá nhiều. Hiện tại cơ hội tiếp cận sớm với các cổ phiếu như này đang gặp 3 vấn đề lớn:

  • Ở Mỹ, cơ hội đầu tư vào các vòng gọi vốn trước IPO thường bị giới hạn ở một nhóm nhà đầu tư được gọi là Accredited Investors. Thông thường để được công nhận là Accredited Investor thì một cá nhân phải đáp ứng các điều kiện như thu nhập trên 200.000 USD/năm trong nhiều năm liên tiếp hoặc là tài sản ròng trên 1 triệu USD (không tính căn nhà chính). Điều này đồng nghĩa với việc các nhà đầu tư trẻ dù có kiến thức đầu tư tốt vẫn gần như không có cơ hội tham gia trong khi đó các quỹ đầu tư lớn như Sequoia Capital, A16z,... có thể tham gia rất sớm và hưởng phần lớn mức tăng trưởng
  • Ngay cả khi đủ điều kiện pháp lí, vấn đề lớn tiếp theo là số vốn yêu cầu cực kì cao. Trong thị trường vốn tư nhân truyền thống thì mức 25.000 USD thường được xem là rất nhỏ, 100.000 USD là mức phổ biến và 250.000 - 1 triệu USD là điều bình thường. Một số công ty hay nền tảng thứ ba có thể yêu cầu mức đầu tư tối thiểu là 100.000 USD và điều đó gây ra rất nhiều rào cản dành cho các nhà đầu tư cá nhân
  • Rào cản thứ ba là vấn đề về thanh khoản. Khi một quỹ đầu tư vào SpaceX thì họ có thể phải chờ 5 năm, 10 năm, thậm chí 15 năm mới có cơ hội thoái vốn. Trong khoảng thời gian đó, nhà đầu tư gần như không thể bán tài sản một cách dễ dàng và đây cũng là một vấn đề nghiêm trọng cần giải quyết

Tessera đã nhận thấy vấn đề này, họ không làm cho cổ phần SpaceX trở nên thanh khoản hơn mà thay vào đó, Tessera tạo ra một lớp thanh khoản mới thông qua T-Token. Hãy cùng mình tìm hiểu chi tiết hơn về Tessera trong phần tiếp theo của bài viết nhé

Tổng Quan Về Tessera

Tessera là nền tảng token hóa tài sản tư nhân được xây dựng trên Solana, cho phép người dùng tiếp cận các công ty chưa niêm yết như SpaceX hay Kalshi thông qua các token được gọi là T-Token. Mục tiêu của Tessera là đưa một loại tài sản vốn chỉ dành cho các quỹ đầu tư lớn và nhà đầu tư giàu có trở nên dễ tiếp cận hơn đối với cộng đồng Crypto.

Điểm cần lưu ý là T-Token không phải cổ phiếu của công ty cơ sở. Người nắm giữ T-Token không sở hữu bất kỳ phần vốn nào trong doanh nghiệp, không có quyền biểu quyết, không nhận cổ tức và cũng không xuất hiện trên danh sách cổ đông của công ty. Thay vào đó, T-Token đại diện cho quyền tham gia vào một cấu trúc khoản vay được thiết kế bởi Tessera. Trong trường hợp SpaceX thực hiện IPO, bị mua lại hoặc xảy ra một sự kiện thanh khoản khác, Tessera sẽ tiến hành thoái vốn và phân phối lại số tiền thu được cho những người nắm giữ T-SpaceX theo tỷ lệ tương ứng.

Vậy T-Token hoạt động như thế nào, quy trình diễn ra như sau:

  • Ban đầu người dùng sử dụng USDC hoặc USDT để mua T-Token chẳng hạn như T-SpaceX trên nền tảng Tessra
  • Số tiền huy động được sẽ được Tessera sử dụng để xây dựng vị thế kinh tế liên quan đến công ty tư nhân thông qua cấu trúc pháp lí chuyên biệt
  • Sau khi nhận T-Token, người dùng có thể nắm giữ, chuyển nhượng hoặc giao dịch Token trên các sàn Dex của Solana giống như các Token thông thường
  • Khi công ty tư nhân xảy ra một sự kiện thanh khoản như IPO, bị mua lại hoặc có giao dịch bán cổ phần quy mô lớn thì Tessera sẽ thực hiện việc thoái vị thế và thu về tiền mặt
  • Người nắm giữ T-Token có thể đổi Token để nhận tiền tương ứng với kết quả thoái vốn. Ví dụ nếu SpaceX IPO ở mức định giá cao hơn so với thời điểm Tessera mua cổ phần thì số tiền nhận được khi Redeem sẽ cao hơn và ngược lại

Điều quan trọng cần phải hiểu với T-Token là nó không phải cổ phiếu của công ty tư nhân và người nắm giữ không sở hữu cổ phần, không có quyền biểu quyết hay nhận cổ tức. T-Token chỉ mang lại quyền tiếp cận với giá trị công ty tư nhân trong giai đoạn sớm và người dùng có cơ hội kiếm lợi nhuận khi định giá các công ty tư nhân này tăng lên theo thời gian

Tessera dùng Meteora Alpha Vault để phân phối Token nhằm giúp tránh bot tham gia. 

  • Người dùng Deposit USDC vào Pool trong thời gian đấu giá
  • Sau khi hết thời gian, tổng vốn được tính lại
  • Token được phân bổ theo tỉ lệ đóng góp
  • Nếu Oversub thì phần dư được hoàn lại

Ví dụ: Nếu tổng Pool bán là 1 triệu USD và tổng lượng tiền người dùng Deposit lên tới 5 triệu USD. Nếu mọi người Deposit 10.000 USD thì chỉ 20% số tiền được dùng và người dùng nhận lại 8000 USD

Về cơ chế phí thì Tessera dùng chuẩn SPL Token-2022 của Solana có tích hợp Transfer Fee với mức phí cơ bản như sau:

  • Mua T-Token bằng USDC: 0%
  • Bán T-Token sang tài sản khác: 0.2%
  • Chuyển T-Token: 0.2%

Ví dụ:

Nếu người dùng chuyển 1000 T-Token thì phí là 2 T-Token và người nhận sẽ nhận về 998 T-Token. Phí này có thể chia cho Treasury của Tessera và các bên liên quan trong hệ sinh thái

Về cơ chế Redem thì như mình đã nói ở trên thì chỉ xảy ra khi có sự kiện thanh khoản xảy ra như IPO, công ty được mua lại, thay đổi quyền kiểm soát,... nhưng không phải công ty IPO xong là có thể Redem lại ngay mà có thể cần phải đợi hết thời gian Lock khi Tessera nhận được tiền thì họ mới phân bổ lại cho người dùng. Tuy nhiên theo mình thì mọi người có thể tiếp cận với Tessera một cách đơn giản hơn là có cơ hội đầu cơ Token giai đoạn sớm và bán chúng để kiếm lợi nhuận khi giá tăng

Ngoài ra, đối với mỗi T-Token thì Tessera dùng:

  • Chainlink Proof of Reserve để xác minh Onchain
  • Fireblocks MPC để quản lí mint, transfer, burn và custody
  • Audited Financial Statements từ các Portfolio để chứng minh tài sản nắm giữ

Cơ chế 1:1 ở đây không có nghĩa là mỗi Token được thế chấp trực tiếp bằng một cổ phiếu mà nó có nghĩa là nguồn cung Token phải khớp với số đơn vị Exposure đã được xác minh

Liệu Đây Có Phải Cơ Hội Để Tiếp Cận Với Giá Cổ Phiếu Từ Sớm

Hiện tại, Tessera mới chỉ triển khai đấu giá 3 T-Token của 3 công ty là OpenAI, SpaceX và Kalshi. Mỗi đợt đấu giá sẽ có 3 Tier để người dùng có thể lựa chọn tham gia bao gồm:

  • Tier 1: Đảm bảo chắc chắn người dùng sẽ được phân bổ và được mua với giá tốt nhất. Tuy nhiên yêu cầu chắc chắn sẽ cao nhất khi người dùng cần hoàn thành Form đăng kí, xác thực tài khoản X, Hold Token (T-SpaceX, T-Kalshi), khối lượng giao dịch trên 5000 USD và nếu các yếu tố trên được Team chấp thuận thì mọi người mới lọt vào nhóm Tier 1
  • Tier 2: Phân bổ theo tỉ lệ được giới hạn trong Pool (ví dụ người dùng có thể mua tối đa 1000 USD trong Pool và các nhiều người tham gia thì lượng phân bổ cho người dùng càng thấp). Có 3 Pool là Standard Pool, Solana Seeker Pool và IslandDAO Pool tương ứng với mức phân bổ giảm dần, ngoài ra giá mua T-Token trong Tier 2 này cũng cao hơn Tier 1. Điều kiện để trở thành Tier 2 cũng đơn giản hơn so với Tier khi chỉ cần người dùng xác thực tài khoản X, Hold Token (T-SpaceX, T-Kalshi) và khối lượng giao dịch trên 5000 USD 
  • Public Alpha Vault: Tất cả người dùng có thể tham gia tuy nhiên mức Allocation dành cho Vault này sẽ khá ít và mức giá mà người dùng mua cũng sẽ cao nhất

Sau khi đợt mở bán đấu giá kết thúc thì T-Tokens sẽ được niêm yết trực tiếp trên Meteora vì vậy thường giá sẽ cao hơn giá bán đấu giá và người dùng cũng có thể bán ngay kiếm lợi nhuận chứ không cần phải chờ đến thời điểm dự án chính thức IPO. Hãy nhìn lại trường hợp mở bán đấu giá của SpaceX với giá mở bán đấu giá là 423 USD tương ứng với định giá 800 tỷ USD. Sau đợt đấu giá thì giá niêm yết trên Dex là 540 USD như vậy mọi người có thể kiếm được mức lợi nhuận nhanh lên tới gần 30%.

Nếu hold dài hơn để chờ đến thời điểm IPO thì đây cũng là mức định giá cực kì hấp dẫn tuy nhiên vì SpaceX đã IPO nên khi nhìn vào giá T-SpaceX và giá cổ phiếu thật thì đang có sự khác biệt lớn khi T-SpaceX giao dịch quanh mức 608 USD (do vẫn lấy tổng cung cũ) với mức định giá chỉ 1.53 nghìn tỷ USD trong khi cổ phiếu SpaceX hiện đang giao dịch quanh mức 160 USD tương ứng với mức định giá lên đến gần 2.1 nghìn tỷ USD. Rõ ràng đang có sự chênh lệch giá lớn và lời tuyên bố giá bám sát với giá cổ phiếu của Tessera là không có hiệu nghiệm, ít nhất là ở thời điểm hiện tại

Vì vậy mình chỉ xem Tessera như một nơi để đầu cơ cổ phiếu từ sớm và bán khi có lợi nhuận chứ không tin vào những lời họ nói rằng giá sẽ được đối chiếu với giá cổ phiếu. Đối với đợt mở bán đấu giá OpenAI sắp tới, Tessera dự định sẽ mở bán với mức giá 812 USD với Tier 1 và 855 USD với Tier 2. Chi tiết mức định giá là bao nhiêu thì Tessera chưa nói rõ như nếu định giá từ 812 tỷ - 855 tỷ USD thì đây lại là một cơ hội tốt để tham gia khi mức định giá tham chiếu của OpenAI trên Binance lên tới 1.2 nghìn tỷ USD và đây cũng là giai đoạn Pre IPO vì vậy sự quan tâm của người dùng sẽ ngày càng tăng và từ đấy sẽ thúc đẩy định giá của OpenAI tăng theo khi IPO ngày càng đến gần. 

Tuy nhiên vậy cũng không phải không có rủi ro khi minh chứng ở trên rằng T-SpaceX không bám sát với giá của cổ phiếu và với OpenAI thì cũng có thể xảy ra tình trạng tương tự. Ngoài ra, nếu xu hướng AI hạ nhiệt thì việc nắm giữ T-OpenAI cũng có thể gây nguy cơ thua lỗ lớn nhất là trong giai đoạn AI đang ở trạng thái bong bóng như hiện tại và bất kì sự kiện bất lợi nào cũng có thể kích nổ bong bóng

Tổng Kết

Tessera mang đến cơ hội giúp người dùng tiếp cận với giá cổ phiếu của các công ty lớn trong giai đoạn sớm từ đó người dùng có cơ hội kiếm được lợi nhuận khi định giá của công ty tăng lên hoặc từ sự fomo của cộng đồng khi IPO đến gần. Tuy nhiên, cơ hội đi kèm cũng không tránh được rủi ro khi T-Tokens chưa minh chứng được việc bám sát giá cổ phiếu thật và điều này đã được chứng minh bởi T-SpaceX. Vì vậy, việc tham gia đợt đấu giá trên Tessera cũng ẩn chứa nhiều rủi ro khi bất kì nguồn giá tham chiếu nào cũng không được đảm bảo. Trên đây là tất cả thông tin mình muốn chia sẻ trong bài viết này, hi vọng mọi người đã nhận được những kiến thức bổ ích.