Từ HyperLiquid đến Lighter mới đây, có vẻ mảng PerpDex đang là mỏ vàng cho người tham gia sớm, đặc biệt là những người chuyên cày Airdrop khi cho ra thành quả cực kì xứng đáng. Chúng ta có thể kể đến như HyperLiquid với khoản Airdrop lên đến 1 tỷ USD hay Lighter Airdrop tới 500 triệu USD tại TGE, đây đều là những đợt Airdrop lớn so với các dự án khác trên thị trường ở thời điểm hiện tại. Vậy một câu hỏi quan trọng đặt ra là sau Lighter thì đâu là những dự án PerpDex đáng chú ý để tham gia, hãy cùng Hak Research tìm hiểu chi tiết trong bài viết này nhé

Bối Cảnh Thị Trường

Việc Lighter chính thức TGE và Airdrop vào cuối năm 2025 đã tạo ra một hiệu ứng rất quen trong thị trường Crypto, đó là hiệu ứng Validation cho cả một phân khúc. Trước Lighter, PerpDex vẫn được xem là một mảng khó chơi, kén người dùng, nhiều rủi ro và đặc biệt là thời gian TGE của các dự án vẫn rất mơ hồ. Tuy nhiên, việc Lighter ra token thành công kèm theo Airdrop lớn cho những người dùng sớm (khoảng 25% tổng cung tương đương với khoản Airdrop lên tới 500 triệu USD) đã gửi đi 1 thông điệp rõ ràng: PerpDex vẫn là một điểm nóng và có thể tạo ra phần thưởng rất lớn cho người dùng sớm

Ngay sau khi hoàn tất Airdrop, một dòng tiền mạnh lên tới hàng trăm triệu USD đã được rút khỏi hệ sinh thái Lighter. Điều này không hẳn là tín hiệu tiêu cực mà phản ánh đúng hành vi quen thuộc của Airdrop Farmers khi họ chốt lợi nhuận và xoay vòng vốn sang các mục tiêu tiếp theo. Trong bối cảnh đó, câu hỏi không còn là có nên Farm nữa không mà là Farm ở đâu tiếp theo?

Chính thời điểm này, nhóm PerpDex chưa ra Token bắt đầu hưởng lợi trực tiếp. Theo dữ liệu tổng hợp từ Perpetualpulse, các nền tảng như edgeX, Variational, Extended, GRVT và Paradex ghi nhận mức tăng trưởng khối lượng giao dịch rất rõ rệt sau khi Lighter kết thúc chương trình Airdrop. Nói một cách đơn giản, thị trường giờ đây bắt đầu tìm kiếm Lighter tiếp theo và các dự án PerpDex chưa ra token có sản phẩm thật, nguồn vốn lớn từ VC sẽ là tâm điểm chú ý

Đâu Là Những Dự Án PerpDex Đáng Chú Ý

Ở thời điểm hiện tại, trên thị trường đang tồn tại rất nhiều dự án PerpDex vì vậy việc chọn lọc dự án chất lượng và chiến lược tham gia cũng không phải một điều dễ dàng. Chúng ta hãy cùng phân tích 3 dự án PerpDex đáng chú ý nhất thông qua 4 khía cạnh từ đội ngũ phát triển, cơ chế hoạt động cốt lõi, hiệu suất dữ liệu và chiến lược tương tác trong phần tiếp theo của bài viết nhé

Variational - Omni PerpDex với nhiều điểm thú vị

Variational là một Omni PerpDex với nhiều điểm thú vị. Về đội ngũ phát triển, Variational được xây dựng bởi 2 nhà sáng lập cốt lõi là Lucas và Edward đều là cựu sinh viên Đại học Columbia và từng đồng sáng lập một công ty đầu tư định lượng sau đó được Genesis Trading mua lại. Sau khi rời Genesis vào năm 2021, cả hai thành lập Variational với định hướng rất rõ ràng: đưa tư duy tạo lập thị trường định lượng, quản trị rủi ro và thiết kế phái sinh OTC lên môi trường Onchain. Năm 2024, dự án hoàn tất vòng gọi vốn hạt giống trị giá 10.3 triệu USD dẫn đầu bởi Bain Capital Crypto và Peak XV Parters với sự tham gia của Coinbase Ventures, Dragonfly Capital và nhiều quỹ lớn khác. Đây là danh sách nhà đầu tư cho thấy rõ kỳ vọng dài hạn, chứ không chỉ là một dự án Farm ngắn hạn.

Trong bối cảnh thị trường PerpDex ngày càng đông đúc, phần lớn các dự án lựa chọn cạnh tranh bằng Incentive, điểm thưởng thì Variational lại mang đến nhiều điểm thú vị hơn. Chẳng hạn như:

  • Giao dịch không mất phí: Đây là điểm tương đồng với Lighter tuy nhiên khác với Lighter chủ yếu thu phí từ phía nhà tạo lập thị trường thì Variational không thu phí trực tiếp mà tạo doanh thu thông qua chênh lệch giá mua - bán được kiểm soát bởi hệ thông Omni Liquidity Provider 
  • Hoàn tiền lỗ: Omni sử dụng doanh thu chênh lệch giá để hoàn trả một phần khoản lỗ của các nhà giao dịch. Việc hoàn trả lỗ được thực hiện thông qua hệ thống xổ số với tỉ lệ trúng thưởng tăng dần theo cấp độ phần thưởng. Khoản hoàn trả sẽ là toàn bộ giá trị khoản lỗ hoặc 20% tổng số tiền trong quỹ hoàn trả lỗ tùy thuộc vào giá trị nào nhỏ hơn 

2 điểm nổi bật trên là điểm khác biệt so với các dự án PerpDex khác bởi cách thức vận hành riêng biệt của Variational. Về bản chất, Variational chỉ có một nhà tạo lập thị trường duy nhất chính là Variational. Khi người dùng đặt lệnh, họ không khớp với các Maker bên ngoài mà giao dịch trực tiếp với hệ thống nội bộ của nền tảng. Variational thiết lập mức chênh lệch giá khoảng 4 - 6 điểm cơ bản sau đó mở một vị thế ngược chiều trên các nền tảng giao dịch bên ngoài để phòng ngừa rủi ro. Lợi nhuận của Variational đến từ sự chênh lệch giá giữa thị trường nội bộ và thị trường bên ngoài chứ không phải phí giao dịch truyền thống

Điểm quan trọng nằm ở chỗ chênh lệch giá càng lớn, Variational càng có lợi và theo các thử nghiệm thực tế của cộng đồng, trọng số điểm của người dùng cũng càng cao. Từ cơ chế trên, có thể rút ra một nguyên lí đơn giản là giao dịch càng tạo ra chênh lệch giá lớn thì người dùng càng có lợi thế về trọng số điểm. Trong thị trường phái sinh, chênh lệch giá thường nhỏ hơn đối với các tài sản có thanh khoản cao như BTC hoặc ETH đặc biệt trong khung giờ sôi động. Ngược lại, các altcoin nhỏ hơn kém thanh khoản hơn thường có Spread lớn hơn đồng nghĩa với việc mỗi giao dịch của người dùng mang lại nhiều giá trị hơn cho hệ thống

Ngoài yếu tố tài sản, thời điểm giao dịch cũng ảnh hưởng trực tiếp đến chênh lệch giá. Những khung giờ thanh khoản thấp chẳng hạn như cuối tuần hoặc ban đêm theo giờ châu á thường có Spread lớn hơn. Vì vậy, cùng một khối lượng giao dịch cho một cặp tài sản thì điểm người dùng nhận được cao hơn đáng kể so với giao dịch trong giờ cao điểm

Extended - PerpDex mang dấu ấn của Revolut trong hệ sinh thái Starknet

Trong các nhóm PerpDex đang nổi lên sau Lighter, Extended là cái tên gần như luôn xuất hiện với Variational trong các chiến lược Farm và tối ưu tương tác. Lí do không chỉ nằm ở việc cả hai đều là PerpDex chưa phát hành Token mà quan trọng hơn là cấu trúc sản phẩm và phí của hai nền tảng này bổ trợ cho nhau, tạo điều kiện cho người dùng triển khai các chiến lược giao dịch chéo nhằm tối ưu Point và giảm rủi ro thị trường

Về đội ngũ phát triển, phần lớn Core Team của Extended đến từ Revolut - công ty Fintech kì lân của Châu Âu với định giá khoảng 75 tỷ USD. Các thành viên nổi bật trong Team bao gồm:

  • Ruslan Fakhrutdinov: Từng phụ trách mảng Crypto tại Revolut và trước đó là cố vấn tại McKinsey, mang lại góc nhìn chiến lược và quản trị rủi ro rất Corporate Grade 
  • CTO từng là kiến trúc sư cho bốn sàn giao dịch Crypto bao gồm cả hệ thống Revolut, cho thấy năng lực xây dựng hạ tầng giao dịch ở quy mô lớn
  • CBO là cựu kĩ sư trưởng mảng Crypto tại Revolut và từng đóng góp cho Blockchain Corda - một nền tảng Blockchain doanh nghiệp nổi tiếng trong tài chính truyền thống

Sự kết hợp này khiến Extended khác biệt rõ rệt so với nhiều PerpDex được xây dựng bởi các Team thuần DeFi vốn mạnh về cơ chế Onchain nhưng đôi khi thiếu kinh nghiệm quản lí rủi ro và sản phẩm ở cấp độ tổ chức

Về mặt sản phẩm, khác với phần lớn PerpDex chỉ tập trung vào Crypto, Extended mở rộng danh mục tài sản sang TradeFi bao gồm:

  • Chỉ số chứng khoán: S&P 500, Nasdaq
  • Ngoại hối: EUR/USD
  • Kim loại quý: Vàng, bạc
  • Hàng hóa: Dầu mỏ

Điểm đáng chú ý là khi phân tích Open Interest thì các cặp giao dịch liên quan đến vàng thường xuyên nằm trong top 5, cho thấy nhu cầu giao dịch tài sản TradeFi là có thật chứ không phải mang tính Marketing. Điều này mở ra một tập người dùng mới - những Trader quen với thị trường truyền thống nhưng muốn tận dụng lợi thế của PerpDex Onchain

Một trong những thiết kế quan trọng nhất của Extended là XVS - Extended Vault Shares. Thay vì để tài sản thế chấp nằm yên, Extended cho phép: Tối đa 75% số dự XVS được ghi nhận trực tiếp làm tài sản thế chấp cho giao dịch đòn bẩy. Phần tài sản này vừa sinh lãi vừa được dùng làm tài sản thế chấp giúp tối ưu hiệu quả sử dụng vốn. Theo lộ trình, Extended dự kiến nâng tỷ lệ này lên 90% tức là gần như toàn bộ tài sản trong Vault có thể được tái sử dụng cho giao dịch. 

Về cấu túc phí, Extended áp dụng cấu trúc phí khá dễ chịu:

  • Taker Fee: 0.025%
  • Maker Fee: 0%
  • Funding/ Clearing Fee: 0.5%

Vì chạy trên Starket nên phí Gas gần như bằng 0 do được trợ cấp. Ngoài ra người dùng còn nhận được thưởng XVS dựa trên các cấp độ phần thưởng khi giao dịch càng nhiều, cấp độ càng cao thì phần thưởng càng lớn. 

Extended và Variational thường được dùng cùng nhau vì hai nền tảng có cấu trúc phí và cơ chế thưởng bổ sung cho nhau. Chiến lược phổ biến là:

  • Đặt lệnh Maker trên Extended với mức giá rất gần giá thị trường để hưởng phí Maker = 0 và tích lũy điểm XVS
  • Đặt lệnh ngược chiều trên Variational với cùng mức giá để Hedge rủi ro biến động
  • Khi đóng vị thế, cố gắng giữ tài khoản Extended có lãi trong khi tài khoản Variational bị lỗ vì Variational có cơ chế hoàn trả lỗ

Cách làm này giúp người dùng tối ưu điểm thưởng trên cả hai nền tảng đồng thời giảm thiểu rủi ro Directional – một chiến lược khá phổ biến trong cộng đồng cày PerpDex hiện nay.

ParaDex - PerpDex được ươm tạo bởi Paradigm

Trước đây, ParaDex thường được nhắc đến nhiều hơn với vai trò một Dex quyền chọn có định hướng tổ chức nơi thế mạnh nằm ở thiết kế sản phẩm phức tạp và khả năng phục vụ các Trader chuyên nghiệp. Tuy nhiên, kể từ nửa cuối năm 2025 thì ParaDex đã có bước chuyển mình mạnh mẽ và ngay lập tức tạo ra thành công bước đầu. Tại thời điểm viết bài, tổng khối dịch tích lũy trên ParaDex đã vượt mốc 200 tỷ USD và góp mặt trong Top 6 PerpDex có khối lượng giao dịch hàng đầu trên thị trường

Điểm khác biệt lớn nhất của ParaDex nằm ở nguồn gốc và nền tảng đội ngũ. ParaDex được ươm tạo bởi Paradigm - nền tảng thanh khoản tổ chức trong lĩnh vực Crypto, không phải quỹ đầu tư mạo hiểm Paradigm nổi tiếng nhưng vẫn là một cái tên có trọng lượng trong thế giới giao dịch phái sinh. Paradigm được thành lập từ năm 2019, tập trung phục vụ quỹ đầu cơ, Market Maker và các tổ chức vốn tư nhân với trọng tâm là quyền chọn Crypto và các sản phẩm phái sinh cấp tổ chức.

Sự sụp đổ của FTX đã giáng một đòn rất mạnh vào Paradigm không chỉ về mặt đối tác mà còn về niềm tin vào mô hình phụ thuộc vào hạ tầng tập trung. Chính cú sốc này đã trở thành động lực để đội ngũ Paradigm xây dựng Paradex như một hệ sinh thái giao dịch phái sinh hoàn toàn Onchain nơi mọi khâu từ khớp lệnh đến quản lý ký quỹ đều nằm trong kiểm soát của giao thức.

Nhờ nhiều năm nghiên cứu và vận hành thị trường phái sinh nên Paradex sở hữu một danh mục sản phẩm hiếm thấy trong thế giới Dex. Nền tảng này hỗ trợ đồng thời Spot, Perpetuals, Futures vĩnh viễn và quyền chọn vĩnh cửu, tạo nên một hệ sinh thái phía sinh toàn diện vì chỉ tập trung vào một sản phẩm đơn lẻ. Một trong những cải tiến quan trọng nhất của Paradex là hệ thống kĩ quỹ thống nhất được triển khai rất sớm – thậm chí sớm hơn cả Hyperliquid. Trong mô hình này, tất cả giao dịch được thực hiện trong một tài khoản duy nhất, người dùng có thể sử dụng bất kì tài sản nào làm tài sản thế chấp và trùy chọn giữa kí quỹ riêng biệt, kí quỹ chéo hoặc kí quỹ kết hợp. Cách tiếp cận này giúp tôi ưu hiệu quả sử dụng vốn, giảm tình trạng vốn bị kẹt giữa các vị thế.

Đáng chú ý hơn ở thời điểm hiện tại, ParaDex không thu phí giao dịch, một chiến lược rất rõ ràng nhằm thu hút thanh khoản và hành vi giao dịch trước khi token ra mắt. Paradex không dừng lại ở việc phục vụ trader trực tiếp, mà còn mở rộng sang mảng Vault và quản lí vốn. Vault chính thức của Paradex hiện có APR khoảng 13.5% với TVL đạt 105.4 triệu USD. Người dùng gửi vốn vào Vault sẽ nhận LP token theo từng cổ phần và các LP token này có thể tiếp tục được tích hợp với các giao thức DeFi phổ biến như Pendle, Morpho và Aave

ParaDex đã công bố khung Tokenomics với 20% tổng cung dành cho Airdrop và tổng cộng 57.6% tổng cung (bao gồm cả Airdrop) được phân bổ cho cộng đồng dưới dạng phần thưởng. Chính vì vậy, kỳ vọng của cộng đồng đối với Token Paradex là rất cao. Trong bối cảnh sau Lighter, Paradex thường xuyên được đặt lên bàn cân so sánh với Extended, Variational và các PerpDex chưa có Token khác, tạo thành nhóm ứng viên hàng đầu cho mùa cày PerpDex năm 2026

Rõ ràng ở thời điểm hiện tại đang có rất nhiều PerpDex đáng chú ý và đáng tham gia trên thị trường. Tuy nhiên vì số lượng quá nhiều cũng dễ dẫn tới việc các dự án sau ra Token và Airdrop thường dễ lỏ. Điều này đã chứng minh trong quá khứ với Trend điển hình nhất là Layer 2 khi các dự án Optimism, Arbitrum, Starknet ra mắt với các đợt Airdrop rất to tuy nhiên các Layer 2 sau này đa phần Airdrop đều lỏ. Vì vậy, Trend PerpDex này mình nghĩ cũng tương tự và mọi người cần phải cân đối thật kĩ phần phí bỏ ra để cày vì theo mình thấy cày Volume của các dự án PerpDex tốn khá nhiều phí.

Tổng Kết

Trong bối cảnh Airdrop Lighter đã qua với một con số tương đối hấp dẫn thì giờ đây câu chuyện về Lighter tiếp theo đang là chủ đề bàn tán trên thị trường Crypto. Ba dự án Variational, Extended và ParaDex đại diện cho ba hướng tiếp cận khác nhau nhưng cùng hội tụ một điểm chung quan trọng chúng không được xây dựng chỉ để Farm mà là những nền tảng PerpDex có tư duy sản phẩm rõ ràng, chiến lược dài hạn và khả năng mở rộng ra ngoài khuôn khổ DeFi thuần túy. Trên đây là tất cả thông tin mình muốn chia sẻ trong bài viết này, hi vọng mọi người đã nhận được những kiến thức bổ ích.