Trong bối cảnh DeFi ngày càng mở rộng nhưng vẫn vận hành trên nền tảng minh bạch tuyệt đối, bài toán Privacy On-chain đang trở nên rõ ràng hơn bao giờ hết. Railgun xuất hiện như một lớp hạ tầng Privacy dành cho hệ sinh thái EVM, cho phép người dùng che chắn tài sản, giao dịch và tương tác DeFi trong trạng thái riêng tư mà không rời khỏi các Chain hiện tại. Trong bài viết này, Hak Research sẽ phân tích Railgun từ cơ chế hoạt động, sự khác biệt so với Mixer, khả năng mở rộng sang DeFi riêng tư, cho đến triển vọng dài hạn khi Privacy dần trở thành một nhu cầu mặc định của thị trường.

Trước khi bắt đầu, các bạn có thể tham khảo thêm một số bài viết dưới đây để hiểu rõ hơn về thị trường nhé:

Tổng Quan Về Railgun

Railgun là gì?

Railgun là một giải pháp Infrastructure bảo mật được thiết kế để đưa Privacy vào DeFi thông qua Zero-knowledge Proofs (Zk-SNARKs), mà không đánh đổi tính tương thích hay mức độ an toàn của hệ sinh thái. Thay vì hoạt động như một Mixer truyền thống, Railgun được xây dựng dưới dạng một hệ thống Smart Contract mở rộng, cho phép người dùng che chắn tài sản, giao dịch riêng tư và tương tác với Dapp mà không làm lộ danh tính hay lịch sử tài chính.

Dự án Railgun được khởi xướng vào tháng 7/2021 bởi một nhóm Contributor phần lớn đã Doxxed, với mục tiêu xây dựng một hệ thống Privacy On-chain cho Ethereum và các Chain EVM. Ngay từ đầu, dự án lựa chọn hướng tiếp cận Open-source để cộng đồng có thể kiểm chứng toàn bộ mã nguồn. Đến tháng 8/2021, Token RAIL được Airdrop cho cộng đồng, đồng thời Governance Code được Deploy để thành lập Railgun DAO, một tổ chức phi tập trung hoàn toàn, không có công ty trung tâm đứng sau hay kiểm soát hoạt động của hệ thống.

Cuộc bỏ phiếu đầu tiên của DAO đã thông qua việc triển khai Railgun Privacy Contract trên Ethereum, đánh dấu bước khởi đầu chính thức của Railgun. Từ đó, dự án mở rộng theo hướng Multichain, lần lượt hỗ trợ BNB Chain, Polygon và sau này là Arbitrum. Sang năm 2022, Railway Wallet – ví Privacy đầu tiên tích hợp Railgun SDK – được đưa vào thử nghiệm, đồng thời Railgun 2.0 bắt đầu được rollout với các tính năng như Gasless Transactions và Multi-sends, từng bước hoàn thiện Railgun như một lớp hạ tầng Privacy có thể tích hợp trực tiếp vào các ứng dụng và ví DeFi hiện có.

Đặc điểm nổi bật của Railgun:

  • Privacy toàn diện và Composable: Railgun không chỉ hỗ trợ transfer riêng tư mà còn cho phép sử dụng đầy đủ DeFi trong trạng thái Privacy, bao gồm Swap, Lend và Earn mà không cần rời chain. Anonymity Set của Railgun không bị giới hạn bởi Pool Size như Mixer truyền thống, nhờ đó mức độ ẩn danh tăng theo quy mô sử dụng. Ngoài ra, cơ chế Privacy at rest cho phép người dùng giữ số dư private trong thời gian dài, hạn chế rủi ro lộ thông tin khi phải unshield liên tục.

  • Tích hợp dễ dàng cho Developer và User: Railgun cung cấp SDK giúp Developer bổ sung Privacy vào Wallet hoặc Dapp mà không làm thay đổi UX quen thuộc của người dùng. Railway Wallet là ví Privacy đầu tiên đã tích hợp Railgun SDK, trong khi Kohaku SDK – một dự án gắn liền với Vitalik – hướng tới việc embed Privacy trực tiếp vào các Wallet phổ biến như MetaMask, qua đó mở rộng khả năng tiếp cận tới hàng triệu người dùng.

  • Tuân thủ và phù hợp áp dụng cấp tổ chức: Khác với Mixer thường bị nhìn nhận như công cụ rửa tiền, Railgun cho phép tạo Private Proofs of Innocence, tức ZK Proof chứng minh giao dịch không liên quan tới các địa chỉ xấu. Cơ chế này đã được sử dụng để chặn các dòng tiền bất hợp pháp, ví dụ như trường hợp zkLend bị tấn công thiệt hại 9.5M ETH. Bên cạnh đó, Viewing keys và các công cụ hỗ trợ báo cáo thuế giúp Railgun dễ dàng thích ứng với yêu cầu pháp lý.

  • Multichain và Scalable: Railgun hiện hỗ trợ Ethereum, Arbitrum, Polygon và BNB Chain, cho phép người dùng giữ nguyên Liquidity gốc mà không cần Bridge tài sản sang chain khác. Các tính năng như Gasless transactions và Multi-sends giúp giảm chi phí, đồng thời cải thiện trải nghiệm sử dụng, tạo điều kiện để Privacy có thể mở rộng cùng với DeFi.

Các chỉ số trong năm 2025

Trong năm 2025, Railgun ghi nhận mức độ sử dụng tăng trưởng rõ rệt với khoảng 2 tỷ USD giá trị tài sản được Shield và Unshield thông qua hệ thống. Khối lượng này giúp Railgun duy trì mức TVL trung bình vào khoảng 100 triệu USD trong phần lớn thời gian của năm, phản ánh nhu cầu thực tế đối với các giao dịch On-chain có Privacy, đặc biệt trong bối cảnh người dùng DeFi ngày càng quan tâm đến việc bảo vệ danh tính và lịch sử tài chính.

Về mặt kinh tế, tổng Volume Shielded và Unshielded trong năm 2025 đã mang lại cho Railgun khoảng 5 triệu USD doanh thu từ cơ chế phí 0.25%. Tỷ lệ Revenue Capture trên TVL đạt xấp xỉ 5%, cao hơn đáng kể so với nhiều giao thức DeFi Infrastructure khác, vốn thường chỉ dao động trong khoảng 0.3–3%. Điều này cho thấy Privacy không chỉ là một tính năng bổ trợ, mà đang được thị trường định giá như một dịch vụ có giá trị cao và sẵn sàng trả phí.

Cơ Chế Hoạt Động

Railgun hoạt động như một Privacy Middleware, được tích hợp trực tiếp vào Wallet và Dapp thông qua SDK. Hệ thống sử dụng Zk-SNARKs để chứng minh giao dịch hợp lệ mà không làm lộ danh tính, số dư hay lịch sử tài chính của người dùng. Khác với các giải pháp Off-chain hoặc Mixer truyền thống, Railgun vận hành hoàn toàn On-chain, nhờ đó vẫn giữ được tính Composable của DeFi và mức độ an toàn tương đương Layer base.

Shielding và Unshielding

Người dùng bắt đầu bằng việc tạo một ví Railgun theo mô hình Non-custodial. Mỗi ví có cấu trúc Dual Address, bao gồm địa chỉ Public 0x liên kết trực tiếp với Private key và địa chỉ Private 0zk được dẫn xuất từ cùng Private key, đảm bảo quyền kiểm soát tài sản luôn thuộc về người dùng. Để che chắn tài sản (Shield), người dùng gửi ERC-20 Token hoặc NFT từ 0x address vào Privacy pool của Railgun, một Shared pool nơi tài sản được mã hóa và hòa vào Anonymity set không giới hạn.

Trong quá trình này, tài sản được chuyển vào Smart contract Railgun, nơi Zk-SNARKs tạo Proof để chứng minh quyền sở hữu mà không làm lộ số dư hay danh tính. Phí 0.25% được thu và chuyển vào DAO Treasury. Quá trình Unshielding diễn ra theo chiều ngược lại, cho phép rút tài sản từ 0zk về bất kỳ 0x address nào với mức phí tương tự. Toàn bộ quy trình đều Non-custodial, không có bất kỳ bên trung gian nào nắm giữ hoặc kiểm soát quỹ của người dùng.

Transacting và Relayers

 

Các giao dịch nội bộ trong Railgun, tức giữa các địa chỉ 0zk, được thực hiện theo mô hình UTXO (Unspent Transaction Output) tương tự Bitcoin nhưng được ẩn danh hoàn toàn. Người dùng Broadcast dữ liệu đã mã hóa thông qua mạng P2P Waku phi tập trung, kèm theo phí cho Relayer. Relayer có thể do bất kỳ ai vận hành, chịu trách nhiệm Submit giao dịch lên Blockchain và trả Gas bằng Token do người dùng lựa chọn, qua đó mang lại trải nghiệm Gasless cho người dùng.

Relayer không nắm giữ tài sản và không thể giải mã nội dung giao dịch. Vai trò duy nhất của họ là chuyển Proof Zk-SNARKs tới Smart Contract Railgun, nơi Merkle Trees được sử dụng để theo dõi UTXO và số dư một cách kín đáo. Kết quả là Sender, Recipient, Token Type và Amount đều được ẩn hoàn toàn, chỉ hiển thị địa chỉ Relayer và Railgun Contract trên Blockchain.

Tương tác DeFi

 

Railgun vượt xa Mixer truyền thống nhờ khả năng hỗ trợ Private DeFi. Người dùng có thể duy trì “Privacy at Rest”, tức giữ số dư riêng tư lâu dài trong hệ thống, rồi tương tác với các Dapp thông qua Adapt Modules. Đây là các module mở rộng cho phép kết nối Railgun với Smart contract bên ngoài mà không ảnh hưởng đến Core System.

Thông qua Adapt Modules, người dùng có thể thực hiện Swap riêng tư trên DEX, Lend hoặc Borrow trên các giao thức như Aave, hay tham gia Yield farming mà không làm lộ danh tính hay lịch sử tài chính. Trong trường hợp tương tác với Contract bên ngoài, Token và Amount có thể hiển thị, nhưng nguồn gốc tài sản và ý định giao dịch vẫn được giữ kín. Railgun cũng hỗ trợ Multi-sends để gửi nhiều Token trong một giao dịch, cùng cơ chế tự nguyện tiết lộ giao dịch cho phép người dùng chủ động chia sẻ lịch sử khi cần.

Công nghệ cốt lõi

Railgun được xây dựng trên một tập hợp các thành phần kỹ thuật tập trung vào Privacy, hiệu quả và khả năng mở rộng, cho phép hệ thống vận hành On-chain mà vẫn đảm bảo tính Composable của DeFi.

  • Zk-SNARKs: dùng để chứng minh các Arithmetic circuits, cho phép xác thực giao dịch mà không làm lộ dữ liệu, đồng thời có hiệu quả Gas cao hơn so với Zk-STARKs trong bối cảnh EVM.

  • Merkle Trees: được sử dụng để theo dõi UTXO và số dư trong hệ thống mà không cần công khai thông tin người dùng.

  • Relayer Network: vận hành theo mô hình Decentralized, cho phép bất kỳ ai cũng có thể tham gia làm Relayer với mức phí tùy chỉnh, mặc định cộng thêm khoảng 10% Gas premium.

  • Compliance Tools: bao gồm Viewing keys để chia sẻ dữ liệu ở chế độ chỉ đọc, Private Proofs of Innocence nhằm chứng minh giao dịch không liên quan đến Bad actors, cùng các công cụ Export dữ liệu phục vụ báo cáo thuế.

Cách Railgun tương tác với DeFi Frontend

Để mở rộng Privacy sang các kịch bản DeFi phức tạp, Railgun giới thiệu RAILGUN_connect cùng hai thành phần cốt lõi là Mechs và Zodiac Pilot. Đây là lớp thực thi bổ sung, tập trung giải quyết bài toán tương tác với DeFi frontend trong khi vẫn giữ nguyên trạng thái Private của người dùng. Thay vì thay đổi cách các giao thức DeFi vận hành, RAILGUN_connect cho phép chúng tiếp tục làm việc với các địa chỉ 0x quen thuộc, trong khi quyền kiểm soát thực sự vẫn nằm ở 0zk address.

  • Mechs: Mechs là các NFT có gắn sẵn một địa chỉ 0x bên trong và được nắm giữ bởi 0zk address của người dùng. Mech có thể thực hiện hầu hết các chức năng của một 0x address thông thường như giữ Token, gửi tài sản hoặc gọi Smart Contract. Bằng cách đưa Mech vào 0zk Address, mọi hoạt động DeFi diễn ra thông qua Mech đều được tách khỏi danh tính và số dư thực của người dùng, cho phép xử lý các kịch bản như Collateral, Position Health hay Liquidation mà vẫn giữ được Privacy.

  • Zodiac Pilot: Zodiac Pilot là công cụ do Gnosis Guild phát triển, đóng vai trò kết nối Mechs với các DeFi frontend. Công cụ này cho phép mô phỏng các giao dịch On-chain, ghi lại và Bundle nhiều bước tương tác trước khi thực thi như một giao dịch hoàn chỉnh. Trong quá trình này, DeFi frontend và Smart Contract vẫn coi Mech là một địa chỉ 0x bình thường, trong khi quyền kiểm soát và danh tính của người dùng phía sau vẫn được giữ Private thông qua 0zk address.

Railgun Khác Mixer Như Thế Nào?

Các Mixer truyền thống hoạt động bằng cách trộn dòng tiền từ nhiều người dùng rồi gửi lại, nhằm cắt đứt mối liên hệ trực tiếp giữa địa chỉ gửi và nhận. Cách làm này giúp việc truy vết trở nên khó khăn hơn, nhưng không phải là bất khả thi, đặc biệt khi các công ty phân tích On-chain như Chainalysis hay Nansen vẫn có thể suy luận lại dòng tiền trong nhiều trường hợp. Ngoài ra, Mixer thường yêu cầu giao dịch theo các mệnh giá cố định như 1, 10 hoặc 100, khiến người dùng phát sinh thêm phí, để lại phần “change” dư thừa và dễ bị lộ nếu sử dụng số lượng không phổ biến. Anonymity set của Mixer vì vậy cũng bị giới hạn bởi quy mô Pool, chưa kể một số mô hình còn tiềm ẩn rủi ro Custodial.

Railgun tiếp cận bài toán Privacy theo hướng hoàn toàn khác. Thay vì trộn tiền, Railgun sử dụng Zk-SNARKs để che chắn tài sản vào một Privacy Pool chung và tạo Proof cục bộ, khiến giao dịch vẫn diễn ra On-chain nhưng trở nên gần như tàng hình với bên ngoài. Người dùng không bị giới hạn mệnh giá, có thể giữ số dư Private lâu dài, gửi từng phần hoặc cộng dồn vào Balance sẵn có, nhờ đó Anonymity set mở rộng theo quy mô sử dụng. Toàn bộ hệ thống Non-custodial, Smart Contract được Audit và Open-source. Quan trọng hơn, Railgun không dừng lại ở Transfer riêng tư mà còn hỗ trợ Private DeFi, cho phép Swap và tương tác Dapp trong trạng thái Privacy, đồng thời tích hợp các cơ chế Compliance như Proof of Innocence. Đây là lý do Railgun được xem như một bước tiến lớn của công nghệ Privacy, không chỉ che nguồn tiền mà xây dựng một hệ sinh thái DeFi riêng tư hoàn chỉnh.

Triển Vọng Tăng Tưởng Của Railgun

Điểm khác biệt lớn nhất trong valuation của Railgun nằm ở chỗ dự án có thể được nhìn nhận như một hạ tầng tạo dòng tiền, thay vì chỉ là một Privacy narrative thuần túy. Mô hình thu phí trực tiếp ở lớp giao thức giúp Railgun gắn chặt giá trị của Token với mức độ sử dụng thực tế của hệ thống, khiến valuation phụ thuộc vào Adoption và hành vi người dùng hơn là kỳ vọng đầu cơ ngắn hạn. Điều này đặt Railgun vào nhóm hiếm hoi các dự án Privacy có thể tiếp cận theo hướng định giá tương tự DeFi Infrastructure.

Triển vọng tăng trưởng của Railgun gắn liền với sự dịch chuyển của Privacy từ tính năng nâng cao sang mặc định phải có. Khi Privacy được tích hợp ở tầng Wallet và trở thành một lựa chọn sẵn có trong trải nghiệm người dùng, rào cản tiếp cận sẽ giảm mạnh và quy mô thị trường tiềm năng được mở rộng đáng kể. Song song với đó, nhu cầu sử dụng Stablecoin trong trạng thái riêng tư và các kịch bản bảo vệ tài sản trước giám sát hay đóng băng cũng tạo ra động lực dài hạn cho Railgun.

Ở góc nhìn dài hạn, Railgun nằm ở giao điểm giữa DeFi, Privacy và khả năng tuân thủ, một vị trí hiếm trong hệ sinh thái hiện tại. Việc vừa cho phép người dùng giữ Privacy, vừa cung cấp các công cụ chứng minh tính hợp lệ của dòng tiền giúp Railgun có lợi thế khi tiếp cận các nhóm người dùng lớn hơn, bao gồm cả tổ chức. Nếu Privacy dần trở thành một lớp hạ tầng tiêu chuẩn trên các Chain EVM, Railgun có cơ hội trở thành một trong những Middleware cốt lõi trong chu kỳ tiếp theo.

Tổng Kết

Railgun đại diện cho một cách tiếp cận khác đối với Privacy trong Crypto, không xây dựng một Blockchain riêng hay dựa vào mô hình trộn tiền truyền thống, mà tập trung vào việc trở thành một lớp hạ tầng có thể tích hợp trực tiếp vào Wallet và Dapp hiện có. Việc cho phép duy trì số dư riêng tư, tương tác DeFi trong trạng thái Privacy và vẫn giữ được tính Composable đã mở rộng phạm vi sử dụng của Railgun vượt xa chức năng chuyển tiền ẩn danh. Trong bối cảnh Privacy ngày càng gắn liền với Stablecoin, DeFi và hạ tầng Wallet, Railgun cho thấy tiềm năng trở thành một lớp Middleware quan trọng nếu mức độ tích hợp và Adoption tiếp tục được mở rộng theo thời gian.