Bittensor từng được nhắc đến là hệ sinh thái AI phi tập trung hàng đầu trong thị trường Crypto. Tuy nhiên, sau vụ lùm xùm ra đi của Covenant - đội ngũ phát triển với các Subnet hàng đầu trên Bittensor thì hệ sinh thái cũng bắt đầu suy yếu. Mới đây, Const đại diện cho đội ngũ Bittensor đã đưa ra lộ trình phát triển trong thời gian tới với mục tiêu cuối cùng là biến Bittensor trở thành hệ sinh thái AI phi tập trung hoàn toàn hàng đầu trên thị trường. Vậy lộ trình này có những gì đặc biệt, hãy cùng Hak Research tìm hiểu trong bài viết này nhé

Trước khi vào bài viết, mọi người có thể tham khảo một số bài viết sau để hiểu hơn về thị trường Crypto nhé

Điều Thị Trường Đang Hiểu Sai Về Bittensor

Nhiều người đang lầm tưởng Bittensor như các dự án AI khác trong thị trường nơi dự án có Token, sản phẩm tạo ra doanh thu và từ đó thúc đẩy động lực cho Token tăng giá. Câu chuyện này đã được chứng minh bởi HYPE với gần 1 tỷ USD doanh thu hàng năm đã tạo nên động lực vững chắc cho người nắm giữ từ đó hiệu suất của Token HYPE cũng tỏ ra vượt trội so với các Token khác trên thị trường. Đối với Bittensor, nhiều người vẫn nghĩ TAO giống Token gắn với một sản phẩm AI cụ thể ví dụ Chatbot, Model, Marketplace hay GPU Network nhưng Bittensor không định hướng tạo ra một sản phẩm AI đơn thuần mà sẽ trở thaznfh một hệ điều hành kinh tế dành cho AI và các thành phần tạo nên hệ điều hành này là các Subnet.

Với mỗi Subnet thì nó như một công ty AI con thu nhỏ chuyên về từng loại trí tuệ/ mô hình/ dịch vụ AI riêng biệt. Chẳng hạn một số Subnet có thể tập trung vào:

  • Tạo ảnh
  • Inference
  • Dữ liệu
  • Trading Signal
  • Coding
  • Model LLM
  • Compute
  • Search

Mỗi Subnet đều có Miner, Validator, cơ chế chấm điểm và phần thưởng riêng biệt. Vì vậy Subnet không chỉ đơn thuần như một dự án AI mà có thể được xem như một nền kinh tế nhỏ trong mạng Bittensor. Vì thế mà nhiều người vẫn đang có suy nghĩ rằng khi Subnet tạo ra đột phá lớn hoặc tạo ra nguồn doanh thu lớn thì đây là động lực giúp TAO tăng giá.

Chẳng hạn một Subnet A cung cấp một API về AI, có khác hàng trả tiền, doanh thu 1 triệu USD/năm. Nhiều người sẽ suy luận rằng Subnet A kiếm được tiền từ đó thúc đẩy TAO tăng giá. Hay câu chuyện của Covenant khi huấn luyện thành công mô hình Covenant - 72B được xem là mô hình LLM phi tập trung với quy mô lớn nhất trong thị trường Crypto, điều này đã thúc đẩy động lực giúp TAO tăng giá cực kì mạnh mẽ tuy nhiên về cốt lõi thì điều này không tự động đúng vì câu hỏi quan trọng là doanh thu đó có chảy về TAO không?

Nếu doanh thu không chảy về TAO mà chủ Subnet nắm giữ toàn bộ nguồn doanh thu đó thì rõ ràng chỉ có mỗi Subnet đó giàu lên chứ TAO không được hưởng lợi gì. Trong trường hợp doanh thu chảy về TAO, như trường hợp trên Subnet A kiếm được 1 triệu USD và doanh thu được dùng để mua TAO, Stake TAO, Lock TAO, trả thưởng bằng TAO thì nhu cầu của TAO sẽ tăng lên và từ đó thúc đẩy TAO tăng giá. 

Tuy nhiên, điều Const thực sự muốn là hàng trăm Subnet cạnh tranh, hàng nghìn Miner, hàng nghìn Validator, nhiều ứng dụng AI nhưng cuối cùng thì mọi hoạt động kinh tế đều phải xoay quanh TAO. Ở thời điểm hiện tại, TAO được phát hành hàng ngày và phân phối phần thưởng cho các Subnet vì thế dòng giá trị chủ yếu chảy ra ngoài và thậm chí còn gây áp lực bán cho TAO. Trong tương lai, TAO sẽ được định vị làm phần thưởng cho Subnet phát triển tuy nhiên khi Subnet tạo ra được doanh thu thì dòng giá trị đó phải quay trở lại TAO.

Tại Sao Bittensor Chưa Phi Tập Trung Hoàn Toàn

Đây chính là vấn đề phía sau vụ lùm xùm Covenant rời khỏi Bittensor do Bittensor kiểm soát quá nhiều thứ trong hệ sinh thái, khiến Subnet không thể tự do phát triển của mong muốn của mình. Const không phủ nhận Bittensor đang tập trung và sẽ phi tập trung dần khi hệ sinh thái bền vững hơn và hoàn thiện hơn. Rõ ràng, đây là điểm rất khác so với định hướng phát triển của nhiều dự án trong thị trường Crypto nơi họ thường thành lập DAO và định hướng phát triển thông qua các cuộc bỏ phiếu Governance.

Tuy nhiên, với xu hướng AI đang phát triển cực kì mạnh như hiện nay thì việc thành một DAO để đẩy mạnh quá trình phi tập trung cũng gặp phải nhiều vấn đề. Mặt có lợi là nó sẽ giúp tăng thêm giá trị cho TAO tuy nhiên định hướng phát triển sẽ bị gián đoạn và khó bắt kịp xu hướng thị trường. 

Chẳng hạn cứ mỗi khi ra một quyết định đều phải hỏi ý kiến của DAO khoảng 100.000 người, bỏ phiếu 2 tuần, tranh luận 1 tháng thì mỗi quyết định trên Bittensor sẽ cực kì chậm và không bắt kịp được xu hướng thị trường hiện tại. Đối với các công ty AI hàng đầu hiện tại như OpenAI, khi họ thấy GPT-4 không còn đủ mạnh và cần chuyển hướng thì họ có thể đổi Roadmap trong 1 tuần và phân bổ lại hàng tỷ USD GPU mà không cần bỏ phiếu, quy trình xử lí diễn ra rất nhanh.

Bittensor định hướng hiện tại là một dự án tập trung hoàn toàn và mọi quyết đều do đội ngũ phát triển đưa ra. Điều này xuất phát từ vấn đề cơ chế thưởng cho Subnet hôm nay là đúng nhưng 6 tháng sau có thể sai hoàn toàn. Chẳng hạn Subnet Text Model là tốt nhất nhưng 6 tháng sau Video Model mới là tương lai. Nếu Incentive không đổi thì tiền sẽ tiếp tục chảy vào nơi kém hiệu quả. Vì vậy Bittensor phải liên tục thay đổi phân bổ TAO hàng ngày cho các Subnet, Validator Incentives, Alpha Mechanics, cấu trúc thanh khoản. 

Nhưng điều này cũng mang đến nhiều bất cập. Đầu tiên là về phía các Subnet, họ định hướng phát triển ngay từ đầu về một sản phẩm cố định chẳng hạn như Text Model. Trong xu hướng hiện thì sản phẩm của họ đang hợp Trend vì thế nhận được lượng phân bổ TAO hàng ngày cao. Tuy nhiên chẳng hạn 6 tháng, 1 năm sau xu hướng thay đổi Subnet này không còn nhận được bất kì phần thưởng nào thì điều này sẽ tạo ra sự ức chế cho Subnet và liệu họ có còn muốn ở lại hệ sinh thái khi không còn nhận được bất kì giá trị nào. Ngoài ra, việc dựa hoàn toàn vào quyết định của Team cũng có rủi ro nếu Team định hướng phát triển sai, không đúng xu hướng thị trường hoặc một số thành viên trong Team trục lợi vì lợi ích cá nhân thì Bittensor hoàn toàn có thể bị ảnh hưởng.

Lộ Trình Phát Triển Trong 18 Tháng Tới

Đây là điểm cực kì quan trọng và gần như nó sẽ thay đổi hoàn toàn mô hình kinh tế trong hệ sinh thái Bittensor. Hiện nay, dòng tiền trong Bittensor diễn ra như sau:

                        Lượng TAO phân bổ hàng ngày --> Root --> Subnet --> Miner + Validator

TAO mới được phát hành mỗi Block, sau đó hệ thống mới quyết định Subnet nào nhận được bao nhiêu phần Emission. Vấn đề là ai quyết định điều đó, làm sao biết Subnet nào thực sự tạo ra giá trị. Đây là bài toán cốt lõi với 4 nâng cấp chính mà Bittensor sẽ thực hiện trong 18 tháng tới

Mảnh ghép 1: Validator phải trở thành nhà đầu tư

Ở thời điểm hiện tại, Validator giống như giám khảo, vào đánh giá Output AI, chất lượng Model, đóng góp Miner sau đó chấm điểm. Điều này là tương đối thụ động và Bittensor muốn Validator giống một VC hơn. Hãy tưởng tượng 128 Starup AI với một lượng vốn hữu hạn và Validator phải quyết định tin tưởng vào Subnet nào nhất, Subnet nào sẽ tọa ra nhiều giá trị nhất. 

Tại sao điều này lại quan trọng?

Hãy nhìn vào trường hợp của Ethereum. Đây là hệ sinh thái DeFi lớn nhất trên thị trường ở thời điểm hiện tại và họ thành công không phải vì ETH được phát hành mà Ethereum thành công vì:

  • Vốn được phân bổ đúng nơi
  • Ứng dụng tốt nhận được thanh khoản
  • Ứng dụng yếu chết dần

Vì vậy Bittensor đang muốn định hướng lại 3 thành phần quan trọng trong hệ sinh thái lượng phân bổ TAO hàng ngày được xem như vốn đầu tư, Validator được xem như quỹ đầu tư và Subnet được xem như là các Startup. Nếu mô hình này thành công thì TAO sẽ chảy tới Subnet mạnh nhất và toàn bộ mạng lưới sẽ trở nên hiệu quả hơn.

Mảnh ghép 2: Cho phép Short

Đây có thể là nâng cấp bị đánh giá thấp nhất tuy nhiên cải tiến này sẽ cực kì quan trọng để đảm bảo hệ sinh thái hoạt động ổn định và các Subnet kém chất lượng dần sẽ bị loại bỏ khỏi hệ sinh thái.

Xuất phát từ một số vấn đề đang gặp phải trên hệ sinh thía Bittensor khi một số Subnet rất tệ nhưng Team Marketing tốt nên khiến cộng đồng cực kì Fomo. Điều này thúc đẩy Alpha Token tăng giá mạnh mẽ và nếu không có Short thì nhiều người nghĩ nó quá đắt chỉ có thể đứng ngoài, họ không kiếm được tiền từ nhận định của mình. 

Khi có Short, giá trị thực của Subnet sẽ được phản ánh đúng hơn thay vì chỉ xuất phát từ lực mua, bán thông thường. Ngoài ra, vì hiện tại DTAO đang sử dụng tín hiệu thị trường để phân bổ TAO cho các Subnet nghĩa là các Subnet có hiệu suất Token tốt thì sẽ được phân bổ nhiều TAO hơn. Vì vậy, Short giúp giá Token được định nghĩa lại về đúng giá trị thật mà thị trường đang định giá từ đó tránh được tình trạng TAO phân bổ vào những nơi không hợp lí.

Mảnh ghép 3: Quyền lực cho Alpha Holder

Trước tiên mọi người cần phải hiểu Alpha Token là token đại diện cho một Subnet. Nhưng hiện tại định giá của các token Subnet trên Bittensor chủ yếu phụ thuộc vào hoạt động đầu cơ. Người dùng thường mua Token để chờ tăng giá chứ không phải vì sở hữu một phần trong Subnet đó.

Vì vậy Bittensor đang muốn định nghĩa lại điều này nghĩa là giờ đây mỗi Alpha Token sẽ đóng vai trò như một cổ phần trong Subnet đó. Người nắm giữ Alpha Token của Subnet có thể Vote, ảnh hưởng đến chiến lược và lượng phân bổ TAO hàng ngày mà Subnet đó nhận được. Điều này sẽ tạo thêm giá trị cho những người nắm giữ Alpha Token và họ sẽ tham gia vào Subnet vì họ tin tưởng vào sự phát triển của Subnet đó thay vì hoạt động đầu cơ thuần túy.

Mảnh ghép 4: Tối ưu DTAO

Đây là phần quan trọng nhất. Nếu mọi người chưa biết thì DTAO là hệ thống quyết định TAO mới sẽ đi về đâu tuy nhiên nếu DTAO định hướng sai khi Subnet tốt thì nhận được ít phân bổ trong khi Subnet rác lại nhận nhiều phân bổ. Điều này khiến những Builder giỏi dần dời bỏ mạng lưới và chỉ còn những Builder kém ở lại vẫn nhận được lượng phân bổ TAO hàng ngày. Điều này sẽ khiến mạng lưới Bittensor chết dần theo thời gian.

Bittensor đang muốn xây dựng DTAO như một thị trường gọi vốn nơi các Startup tốt nhận được khoản vốn đầu tư khổng lồ để tiếp túc phát triển sản phẩm trong khi Startup kém chất lượng thì không ai đầu tư. Nếu ghép cả 4 mảnh ghép lại thì chúng ta sẽ thấy một bức tranh hoàn chỉnh, trong đó:

  • TAO: Đóng vai trò là tài sản dự trữ của hệ sinh thái
  • Validator: Quỹ đầu tư
  • Alpha Token: Cổ phần của Subnet
  • DTAO: Thị trường vốn tự động

Đó là lí điều kiện tiên quyết trước khi Bittensor trở nên phi tập trung hoàn toàn vì nếu phi tập trung từ ngay bây giờ khi 4 cơ chế này chưa hoàn thiện thì mạng lưới có thể phân bổ vốn sai, thưởng sai dự án và bị các Subnet chất lượng kém khai thác hết phân bổ TAO hàng ngày. Khi đó việc Decentralize chỉ khiến các vấn đề này ngày càng trầm trọng hơn mà thôi.

Định Giá TAO Có Thể Được Định Nghĩa Lại

Ở thời điểm hiện tại, mỗi ngày có khoảng 3600 TAO được tạo ra và phân bổ cho các Subnet. Nếu một Subnet tạo ra AI hữu ích khi người dùng dùng AI, Validator đánh giá cao, nhiều người Stake thì Subnet xứng đáng nhận TAO nhưng nếu một Subnet chẳng có ai dùng, AI không ai sử dụng, chỉ tạo ra hoạt động giả tạo mà vẫn nhận được TAO. Đây là điều cực kì phổ biến trên hệ sinh thái TAO ở thời điểm hiện tại.

Chẳng hạn một Team lập Subnet sau đó kêu gọi Validator Vote để nhận Emission nhưng dự án đó gần như không có giá trị. Team nhận được phân bổ TAO hàng ngày sau đó bán toàn bộ, không có tái đầu tư, không phát triển và TAO mới sinh ra liên tục bị bán. Hay một Team tạo ra tới 20 Subnet trong đó chỉ 1 Subnet hoạt động và 19 Subnet còn lại chỉ nhằm nhận emission, tạo TVL giả, tăng Marketcap. Tất cả đều nhằm mục đích tạo Hype để nhận được nhiều phân bổ HYPE từ đó bản xả liên tục.

Vì vậy, với những cập nhật sắp tới định hướng TAO chỉ phát hành mới cho những Subnet tạo ra giá trị. Ngoài ra, định vị của TAO trong hệ sinh thái cũng sẽ thay đổi. Nếu như trước đây, TAO thường được định giá theo kiểu AI rất hot thì mua TAO, nếu AI hết hot thì bán TAO. Điều này đã được phản ánh cực kì rõ trong giai đoạn 2024 khi AI bùng nổ, rất nhiều token AI tăng như FET, AGIX, OCEAN, TAO không phải vì doanh thu mà TAO đang được định giá bằng câu chuyện và khi xu hướng thay đổi thì TAO có thể giảm theo và không duy trì đà tăng trước đó.

Tuy nhiên, giờ đây TAO được định nghĩa là cổ phần của cả mạng lưới. Chẳng hạn hiện tại, hệ sinh thái Bittensor có 100 Subnet trong đó 80 Subnet có khác hàng, thu 300 triệu USD. Các Subnet phải mua TAO, Validator phải Stake TAO, Alpha Holder phải Lock TAO, Governance cần TAO. Lúc này, TAO đóng vai trò trung tâm và được xem là tài sản bắt buộc để vận hành nền kinh tế Bittensor.

Tổng Kết

Tầm nhìn phát triển của Bittensor trong 18 tháng tới sẽ thay đổi hoàn toàn cách thức vận hàng trong hệ sinh thái ở thời điểm hiện tại. Các Subnet kém hiệu quả sẽ bị đào thải và phần thưởng TAO chỉ dành cho các Subnet vận hành tốt nhất. Token TAO cũng sẽ đóng vai trò quan trọng hơn, trung tâm trong hệ sinh thái Bittesor nhằm giảm bớt áp lực lạm phát ở thời điểm hiện tại. Trên đây là tất cả thông tin mình muốn chia sẻ trong bài viết này, hi vọng mọi người đã nhận được những kiến thức bổ ích.