Đầu năm 2026, khi Bitcoin không còn giữ được xu hướng tăng, thị trường Crypto cũng đang trở nên cực kì trì trệ, chúng ta không còn thấy nhiều thảo luận về những xu hướng mới trên thị trường, các dự án tiềm năng,... Trong bối cảnh AI đang phát triển cực kì nhanh và là xu hướng chủ đảo của các tập đoàn lớn thì Bittensor cũng đang dần khẳng định mình là 1 trong những cái tên tiên phong dẫn đầu xu hướng AI phi tập trung, đặc biệt là sau sự thành công của Templar với mô hình AI Covenant-72B. Hãy cùng Hak Research cập nhật chi tiết về Bittensor trong bài viết này nhé

Trước khi vào bài viết, mọi người có thể tham khảo một số bài viết sau để hiểu rõ hơn về thị trường Crypto nhé

Templar - Cái Tên Thúc Đẩy Sự Bùng Nổ Trở Lại Của Hệ Sinh Thái Bittensor

Templar là Subnet 3 trên Bittensor do Omega Labs vận hành để triển khai huấn luyện các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM). Hiểu một cách đơn giản, Templar hướng đến việc huấn luyện để tạo ra một AI như GPT-4 hay LLaMA-2 tuy nhiên nếu theo cách truyền thống thì cần hàng chục nghìn GPU đặt trong cùng một trung tâm dữ liệu, kết nối bằng cáp quang siêu tốc để truyền dữ liệu qua lại cũng như nguồn nhân lực và nguồn vốn lớn. Điều này cực kì khó đối với các dự án trong thị trường Crypto

Để giải quyết vấn đề này, Templar đã hướng đến một cách tiếp cận khác, gom nhiều máy tính đơn lẻ của người dùng trên khắp thế giới để tham gia vào quá trình đào tạo. Mỗi máy tính được gọi là một Miner nhận một phần nhỏ của bộ dữ liệu để học sau đó gửi kết quả học tập dưới dạng Gradient (được nén lại trước khi gửi đi để giảm dung lượng) về cho Validator kiểm định. Validator sẽ chấm điểm Miner dựa trên hiệu suất thực tế và Miner nào nào giúp mô hình đào tạo tốt nhất sẽ nhận được phần thưởng là token TAO. Cả mạng lưới cùng cập nhật lên trạng thái tốt hơn và tiếp tục lặp lại quá trình Train

Sau 6 tháng kể từ ngày đầu tiên huấn luyện là 12/09/2025, Templar đã thông báo hoàn thành quá trình huấn luyện cho một mô hình LLM có tên là Covenant-72B. Đây là mô hình AI với 72 tỷ tham số và trở thành mô hình AI lớn nhất trong lịch sử Crypto. Để dễ hình dung thì Covenant-72B sẽ có sức mạnh trí tuệ còn nhỉnh hơn cả LLaMA-2 - mô hình AI do Facebook huấn luyện vào năm 2023 và tất nhiên nó vẫn còn kém xa so với các mô hình AI hàng đầu hiện nay. Tuy nhiên đây không phải sự thất bại bởi vì so với môi trường tối ưu với GPU cực kì mạnh, nguồn vốn và nhân lực dồi dào cũng hệ thống mạng siêu tốc thì Covenant-72B chỉ được hình thành từ hơn 70 Miner trên khắp thế giới với môi trường mạng và GPU bình dân nhưng đã có thể huấn luyện một mô hình AI cực kì mạnh

Điều này cho thấy việc tạo ra các mô hình AI hàng đầu như hiện nay không chỉ là cuộc chơi của các tập đoàn lớn như OpenAI, Google, Meta,... mà với người dùng có GPU thông dụng cũng hoàn toàn có thể tham gia vào quá trình huấn luyện AI. Trong tương lai, khi cơ sở hạ tầng của Bittensor được cải thiện hơn thì khoảng cách với các mô hình AI tập trung hiện nay hoàn toàn có thể được rút ngắn, thậm chí là được san lấp.

Tại Sao Lại Là Bittensor?

Ở thời điểm hiện tại, ngoài Bittensor thì ngành AI phi tập trung cũng đang khá phát triển với đa dạng các dự án như Fetch.ai, SingularityNET, Render Network, Akash Network,... Trong khi các dự án trên đang tỏ ra khá trì trệ và mất dần sức hút thì Bittensor vẫn thu hút được sự tham gia của các Developer và người dùng trên thị trường. Vậy đâu là điểm khác biệt giữa Bittensor và các dự án AI khác trên thị trường?

Đó chính là cơ chế thưởng mà Bittensor xây dựng ngay từ kiến trúc mạng lưới. Sau sự kiện halving vào tháng 12/2025, mỗi ngày sẽ có 3.600 Token TAO (tương đương gần 1 triệu USD theo giá TAO hiện tại) được phân bổ cho các Subnet. Sau đây là chi tiết quá trình phân bổ:

Lượng 3.600 TAO ngày được phân phối qua các tầng dựa trên thuật toán Yuma Consensus:

  • Tầng 1 - Root Network phân phối cho các Subnet: Trước tiên, 64 Validators lớn nhất trên Root Network sẽ chấm điểm hiệu quả hoạt động của 32 (hoặc lên đến 1024 theo lộ trình dTAO) Subnet. Subnet nào tạo ra giá trị AI thực tế cao hơn sẽ nhận được tỉ trọng % lớn hơn trong tổng số 3.600 TAO đó
  • Tầng 2 - Trong nội bộ mỗi Subnet: Sau khi TAO chảy về một Subnet cụ thể, nó tiếp tục được chia theo tỉ lệ 50/50 với 50% cho Miners - trả cho các thợ đào cung cấp mô hình AI hoặc sức mạnh tính toán xuất sắc nhất và 50% còn lại cho Validator - Trả cho những người kiểm định chất lượng đầu ra của Miners
  • Tầng 3 - Chảy về người dùng Stake (Delegators): Phần lớn lượng TAO chảy về các Validators (ở tầng 2) sẽ được phân phối cho người dùng Staking TAO theo tỉ lệ 82% dành cho người dùng và Validator sẽ giữ lại 1 khoản phí quản lí thường là 18%. Đối với cơ chế Dynamic TAO mới cập nhật gần đây thì thay vì nhận TAO trực tiếp thì người dùng nhận Alpha Token và TAO giờ đây chỉ được dùng là nguồn vốn để bảo chứng cho Alpha Token dưới dạng Liquidity

Như vậy trong mô hình này thì mọi người có thể hỏi bằng Root Network có lợi ích gì thì đây là 3 lợi ích chính:

  • Đầu tiên là thu phí ủy quyền: Để lọt vào nhóm 64 Validators của Root Network thì cần phải có lượng Staking TAO cực lớn. Đương nhiên phần lớn số lượng TAO này được ủy quyền từ cộng đồng. Vì vậy, họ có thể thu được phí quản lí (thường là 18%) trên toàn bộ phần thưởng Staking của hàng triệu TAO mà người dùng ủy thác
  • Lợi thế của người dẫn đầu: Root Validators là người trực tiếp kiểm định mã nguồn và hiệu suất của các Subnet hàng ngày để chấm điểm Root Prop. Vì vậy họ hiểu rõ Subnet nào thật sự xịn và có tiềm năng bùng nổ trong tương lai, điều này cho phép họ dùng TAO của chính mình để đổi lấy Alpha Token của Subnet đó khi định giá còn thấp
  • Quyền định hình hệ sinh thái Bittensor: 64 Validators này quyết định hệ sinh thái Bittensor tương lai sẽ đi về đâu. Nếu họ muốn ưu tiên AI về y tế, họ sẽ dồn ưu tiên chấm điểm cao cho Subnet đó. 

Tuy nhiên điều này khiến Root Network có quá nhiều quyền lợi và họ có thể liên kết với nhau để trục lợi riêng và cơ chế dTAO - cho phép bất kì ai cũng có thể mang TAO đi Staking vào Subnet mà mình tin tưởng để tăng trọng số phần thưởng TAO hàng ngày. Điều này giúp hệ sinh thái Bittensor trở nên cân bằng hơn và phát triển tốt hơn 

Rõ ràng trong một hệ sinh thái mà thành phần nào tham gia cũng có lợi ích thì họ sẽ nỗ lực làm tốt nhất công việc của mình để nhận được phần thưởng nhiều nhất. Vậy Bittensor có vai trò gì? thì Bittensor đóng vai trò là một mạng lưới vận hành với cơ chế đồng thuận Proof of Intelligence, sử dụng thuật toán Yuma Consensus để phân phối phần thưởng trong mạng lưới

Mọi người có thể tưởng tưởng Bittensor như một trung tâm thương mại và các dự án trong hệ sinh thái như các gian hàng trong trung tâm thương mại. Họ phải cố gắng tạo ra những sản phẩm tốt để thu hút người dùng từ đó nhận phần thưởng từ Bittensor còn nếu không có sản phẩm tốt thì sẽ nhận được ít phần thưởng hơn hoặc không nhận được gì từ đó dần bị đào thải. Cơ chế này tạo nên sự khác biệt rõ ràng của Bittensor so với các dự án cùng mảng và đó là lí do tại sao Bittensor luôn thu hút được những dự án tốt, chất lượng đến với hệ sinh thái của mình

Vai Trò Của TAO Trong Hệ Sinh Thái Bittensor

Sự ra đời của Dynamic TAO (dTAO) đã nâng cấp vai trò của TAO từ một công cụ quản trị đơn thuần thành một tài sản dự trữ cho các loại tiền tệ của các Subnet. Cụ thể như sau

  • Tài sản dữ trữ và thanh khoản: Với bản cập nhật dTAO, Token của mỗi Subnet được gọi là Alpha Token được ghép nối với TAO theo tỉ lệ 1:1 nghĩa là trong Pool sẽ có 50% TAO và 50% còn lại là Alpha Token. Vì vậy giá trị của các Alpha Token như Templar, Rargon được định giá dựa trên lượng TAO nằm trong Pool và người dùng muốn sở hữu Alpha Token của các Subnet thì buộc phải mua TAO để Swap
  • Định hướng dòng vốn: TAO là công cụ để cộng đồng quyết định Subnet nào xứng đáng nhận phần thưởng. Khi người dùng Stake TAO và một Subnet thì đang trực tiếp tăng trọng số cho Subnet đó khi Subnet có càng nhiều TAO được Stake thì nó càng nhận được tỉ lệ lớn hơn trong tổng số 3.600 TAO phát thải mỗi ngày
  • Phương tiện thanh toán và truy cập: Để sử dụng các sản phẩm AI cao cấp (ví dụ gọi API của mô hình Covenant-72B trên Subnet 3), người dùng hoặc doanh nghiệp cần có TAO được dùng làm phí để yêu cầu các Miner thực hiện các tác vụ tính toán, xử lí dữ liệu hoặc suy luận AI
  • Cơ chế bảo mật và quản trị: Tương tự các mạng lưới Proof of Stake khác, TAO bảo vệ mạng lưới khỏi các cuộc tấn công chẳng hạn như chống gian lận từ các Validator hoặc bỏ phiếu nâng cấp mạng lưới

Tuy nhiên giờ đây lại có một câu hỏi quan trọng được đặt ra là với 3600 TAO phát hành mỗi ngày, tính ra mọt năm sẽ có khoảng 1,3 triệu TAO mới được bơm ra thị trường. Ở mức giá hiện tại khoảng 277 USD thì con số này tương đương 400 triệu USD mỗi năm. Rõ ràng đây là một lực xả cực kì lớn và để hạn chế nguồn lạm phát này thì Bittensor đã có 3 cơ chế sau:

  • Cơ chế Halving giống Bitcoin: Bittensor có tổng cung cố định là 21 triệu TAO và vào giữa tháng 12/2025, Bittensor đã trải qua đợt Halving đầu tiên với lượng phát thải cắt giảm 50% từ 7200 TAO xuống còn 3600 TAO. Cứ 4 năm 1 lần lượng phát thải giảm 1 nửa, giúp giảm tỉ lệ lạm phát cho TAO
  • Cơ chế Staking & dTAO: Hiện nay, hơn 76% lượng TAO đang lưu hành đã được người dùng mang đi Stake. Điều này giúp giảm lực bán trên thị trường. Với Dynamic TAO, bất kì ai muốn sở hữu hay đầu tư vào các Subnet đều bắt buộc phải mua TAO để đổi lấy Alpha Token. Càng nhiều Subnet mọc lên thì lượng TAO hút vào các Pool thanh khoản của các Subnet này càng nhiều. 
  • Cơ chế Burn để đăng kí Subnet: Mỗi khi một đội ngũ muốn tạo ra một Subnet mới, họ phải trả phí đăng kí Subnet thường dao động từ vài trăm đến hàng ngàn TAO và khoản phí này sẽ được Burn hoặc đưa vào quỹ dự trữ

Rõ ràng những cơ chế này giúp giảm thiểu đáng kể áp lực bán xả TAO trên thị trường. Khi các Subnet trong hệ sinh thái ngày càng trưởng thành và thu hút lượng người dùng lớn thì vấn đề về lạm phát không còn là vấn đề quá lo lắng đối với người nắm giữ TAO

Hệ Sinh Thái Subnet Đang Ngày Càng Đa Dạng

Ở thời điểm hiện tại, đã có hơn 128 Subnet được triển khai trên hệ sinh thái Bittensor trải dài trên nhiều lĩnh vực AI như:

  • Ngôn ngữ lớn LLM: Đây là nhóm sôi động nhất với Subnet trong đó có Templar - Subnet 3 trên Bittensor nổi tiếng nhất hiện nay với mô hình Covenant - 72B hay Cortext - Subnet 18 cũng rất đáng chú ý, đóng vai trò là lớp tối ưu hóa, tổng hợp câu trả lời từ nhiều nguồn để đưa ra phản hồi chính xác cho người dùng
  • Đồ họa & Thị giác máy tính: Đây cũng là nơi cạnh tranh của nhiều Subnet với Vision - Subnet 19 chuyên về tạo ảnh từ văn bản và chỉnh sửa ảnh hay Nichelmage - Subnet 23 tập trung vào các bức ảnh với phong cách nghệ thuật đặc thù của người dùng
  • Tài chính & dự báo: Time Series Prediction - Subnet 8 trên Bittensor là cái tên đáng chú ý. Dự án này sử dụng AI để dự báo biến động giá của BTC hay ETH cũng như các thị trường tài chính truyền thống
  • Khoa học & Đời sóng: Đây cũng là một ngách được nhiều Subnet lựa chọn. Basilica - Subnet 39 là một trong những cái tên đáng chú ý nhất, tập trung vào việc sử dụng AI để phân tích cấu trúc Protein và hỗ trợ nghiên cứu dược phẩm 

Mặc dù mỗi Subnet giống như một công ty khởi nghiệp. Tuy nhiên, họ vẫn phải thuân thủ theo quy trình sau:

  • Đăng kí: Phải trả một lượng TAO để có vị trí trên mạng lưới
  • Phát triển sản phẩm: Các Miner trong Subnet thực hiện Train, phối hợp với nhau để tạo ra sản phẩm (code, ảnh, văn bản)
  • Đánh giá: Các Validator chấm điểm. Nếu sản phẩm tốt, Subnet nhận được Emission (lượng phát thải TAO) cao
  • Tăng trưởng: Khi Emission cao, giá Alpha Token của Subnet đó tăng lên, thu hút thêm nhiều người Stake TAO vào Pool

Như vậy, đối với một người dùng mới để bắt đầu theo hệ sinh thái thì chỉ số Emission là một hướng tiếp cận phù hợp vì khi một Subnet có Emission cao thì họ đã được cộng đồng trên Bittensor đánh giá cao rồi. Ở thời điểm hiện tại, Templar đang là cái tên có Emission cao nhất. Đây là điều dễ hiểu với Convenant - 72B gây chấn động trong thời gian vừa qua.

Ngoài Templar, trong hệ sinh thái Bittensor cũng đang còn một số Subnet khác đáng chú ý như:

  • Targon: Subnet 4 được phát triển bởi Manifold Labs, hoạt động như một Marketplace cho phép người dùng có thể thuê GPU mà không cần KYC phức tạp. Hiện đã có hơn 1000 GPU/CPU sẵn sàng trên Targon. Trong thời gian gần đây, Targon cũng là một trong những Subnet hoạt động nổi bật nhất khi chính thức được chấp nhận vào chương trình NVIDIA INcenption, ra mắt thêm GPU mới như Confidential H200 hay tài trợ Vide Coding Hackthon tại Dever. 
  • Score: Subnet 44 tập trung vào mảng thị giác máy tính. Dự án tận dụng mạng lưới phi tập trung để giải quyết bài toán xử lí video thời gian thực chẳng hạn như hành động cầu thủ đang sút bóng, công nhân không đội mũ bảo hiểm,... Trong thời gian gần đây, Score đang có một loạt các hoạt động nổi bật chẳng hạn như kí kết thành công hợp đồng cung cấp dịch vụ phân tích dữ liệu video định kì trị giá 5 con số đầu tiên với một đối tác chiến lược trong lĩnh vực thể thao hay ngoài bóng đá thì Score cũng mở rộng sang một số lĩnh vực khác như giám sát đường bộ, đóng gói trái cây, vận hành nhà máy,...

Nhìn chung, Bittensor đã giải quyết được một bài toán hóc búa trong thị trường Crypto là phân bổ Incentive một cách hợp lí cho những dự án xứng đáng thay vì phân bổ một cách đại trà và bị gián đoạn như nhiều Blockchain đang triển khai ở thời điểm hiện tại. Các dự án cần phải nỗ lực hết sức để cho ra mắt sản phẩm chất lượng, thu hút cộng đồng và họ sẽ nhận được phần thưởng xứng đáng trong khi đối với những dự án yếu kém sẽ dần bị loại bỏ khi không còn nhận được phát thải TAO hàng ngày. Điều này giúp hệ sinh thái Bittensor liên tục phát triển đi lên và không bị gò bó bởi những dự án cũ không còn hợp với xu thế thị trường

Tổng Kết

Dưới sự dẫn dắt của mô hình Covenant-72B từ Subnet Templar, Bittensor đã khẳng định vị thế tiên phong trong việc huấn luyện AI quy mô lớn bằng nguồn lực GPU phi tập trung. Hệ sinh thái hiện vận hành bền vững nhờ cơ chế Dynamic TAO giúp tối ưu hóa dòng vốn, giảm lạm phát qua sự kiện Halving và thúc đẩy hơn 128 Subnet đa dạng lĩnh vực cạnh tranh khốc liệt. Đây không chỉ là một mạng lưới công nghệ mà còn là một thị trường trí tuệ minh bạch, nơi các dự án thực tiễn như Score hay Targon đang dần xóa bỏ sự độc quyền của các gã khổng lồ AI truyền thống.