Hiện nay, khi thị trường Crypto ngày càng trưởng thành thì nhu cầu tham gia của người dùng cũng ngày càng lớn. Sự tắc nghẽn trên các Blockchain bởi vậy mà cũng diễn ra thường xuyên hơn, nhiều người lầm tưởng rằng Blockchain TPS cao là ít khi bị tắc nghẽn nó đúng 1 phần nhưng chưa đủ bởi thứ mà chúng ta dùng hàng ngày cũng có thể gây tắc nghẽn đó là Internet. DoubleZero ra đời, hướng đến xây dựng hệ thống Internet tốc độ cao phủ sóng toàn cầu giúp giao dịch trên Blockchain trở nên nhanh và ít tắc nghẽn hơn. Hãy cùng Hak Research tìm hiểu chi tiết trong bài viết này nhé

Trước khi vào bài viết, mọi người có thể tham khảo một số bài viết sau để hiểu hơn về thị trường Crypto nhé

Vấn Đề Tắc Nghẽn Của Các Blockchain Hiện Nay

Trước đây vấn đề tắc nghẽn chủ yếu được nhắc đến là do TPS của các Blockchain quá thấp chẳng hạn như Ethereum chỉ thực hiện được 15 giao dịch/giây. Nếu có 1000 người cùng thực hiện giao dịch cùng lúc, Ethereum chỉ xử lí được 15 giao dịch mỗi giây vì vậy 985 người còn lại phải đợi. Nếu ai muốn chen lên trước hàng đợi đó thì phải trả phí gas cao hơn từ đó được Miner ưu tiên xử lí giao dịch. Chính điều này đã gây ra hiện tượng tắc nghẽn tại những thời kì cao điểm như DeFi Summer 2020 hay làn sóng GameFi/NFT 2021 khiến phí Gas tăng vọt, thậm chí nhiều người đã trả phí Gas cao nhưng giao dịch vẫn không được thực hiện

Tuy nhiên ở thời điểm hiện tại, hầu hết các Blockchain Layer 1 mới như Solana, Sui, Aptos hay Monad đã giải quyết xong 90% vấn đề này bằng cách thực thi song song (Parallel Execution) và có thể xử lí hàng chục nghìn giao dịch mỗi giây. Nguyên lí cốt lõi là hệ thống sẽ kiểm tra xem các giao dịch có liên quan đến nhau không

Ví dụ: Bạn chuyển tiền cho A và tôi chuyển tiền cho B, hai việc này chẳng liên quan gì đến nhau vì vậy hệ thống sẽ đẩy 2 giao dịch này vào 2 nhân CPU khác nhau để xử lí cùng một lúc. Điều này giúp tốc độ tăng lên hàng nghìn lần. Thay vì chỉ thực hiện được 15 giao dịch mỗi giây thì Solana có thể đạt tới 50.000 - 60.000 giao dịch/giây trong điều kiện lí tưởng

Tuy nhiên tại sao nói chỉ giải quyết được 90%, đúng là hiện tại các Blockchain đã biết cách tận dụng tối đa sức mạnh CPU nhưng 10% còn lại vẫn dẫn đến tắc nghẽn vì:

  • Sự chú ý vào cùng 1 thứ: Nếu có 1 sự kiện đang nhận được sự chú ý chẳng hạn Mint NFT khi hàng nghìn người tranh nhau Mint 1 NFT của bộ sưu tập mới ra mắt thì hệ thống không thể xử lí song song được và tất cả vẫn phải xếp hàng, tương tự như trường hợp của Ethereum 
  • Giới hạn phần cứng: Dù có thực thi song song đến đâu thì CPU vẫn có giới hạn về khả năng xử lí. Nếu số lượng người dùng vượt quá số nhân CPU hiện có trên mạng lưới thì hệ thống lại nghẽn
  • Rào cản về Internet: Khi hệ thống đường truyền Internet không đảm bảo tốc độ thì cho dù TPS có cao đến mấy thì vẫn dẫn đến sự tắc nghẽn nguyên nhân đến từ việc Block mới đã được tạo nhưng dữ liệu từ Block cũ vẫn chưa được truyền đến

Sự Ra Đời Của DoubleZero

Xuất phát từ vấn đề Solana có thể thực hiện được 50.000 giao dịch mỗi giây tuy nhiên kết quả mỗi giao dịch phải được phân tán cho các Node trên toàn bộ mạng lưới để đạt được sự đồng thuận. Vì vậy, nếu dùng Internet công cộng thì dữ liệu này sẽ phải đi qua các Router cũ kĩ gây chậm trong quá trình truyền tải. Hãy tưởng tượng máy tính xử lí xong trong 0.1 giây nhưng phải mất tới 0.5 giây để tin nhắn đó đến được máy chủ khác. Đây không còn là tắc nghẽn do TPS thấp nữa mà là tắc nghẽn do quá trình đồng bộ mạng lưới bị chậm trễ. Mạng lưới phải đợi nhau, làm giảm hiệu suất thực tế có thể đạt được

Trong bối cảnh Solana đã làm rất tốt trong việc tạo ra một Blockchain cực nhanh nhưng để Solana có thể đạt đến mục tiêu là sàn Nasdaq phi tập trung thì họ bắt buộc phải giải quyết vấn đề về đường truyền Internet và trạng Spam trên mạng lưới. Đó là lí do tại sao DoubleZero ra đời và được coi là mảnh ghép quan trọng để giúp Solana đạt được mục tiêu trở thành sàn Nasdaq phi tập trung

DoubleZero là gì?

Khác với đa phần các dự án khác trong thị trường Crypto tập trung chủ yếu vào phần mềm thì DoubleZero lại chọn một hướng đi khác tập trung vào phần cứng. Theo đó, hiểu một cách đơn giản thì DoubleZero là một dự án DePIN tập trung vào cáp quang. Với ý tưởng là trên thế giới có rất nhiều đường dây cáp quang ngầm được các công ty viễn thông lắp đặt nhưng chưa được sử dụng hết công suất. DoubleZero kết nối những đoạn cáp quang dư thừa này lại với nhau để tạo thành một mạng lưới riêng toàn cầu 

Vậy DoubleZero kết nối như thế nào thì đây chính là sức mạnh của DePIN được thể hiện rõ nét như sau:

  • Mô hình đóng góp phi tập trung: Thay vì phải bỏ ra hàng tỷ USD để tự đào đường và đặt cáp, DoubleZero huy động nguồn lực từ các đối tác. Đó có thể là trung tâm dữ liệu, các nhà cung cấp dịch vụ Internet địa phương hoặc các đơn vị sở hữu băng thông dư thừa. Họ đóng góp hạ tầng vật lí có sẵn vào mạng lưới và nhận lại phần thưởng là Token 2Z của DoubleZero
  • Thiết bị phần cứng chuyên dụng: Để các đoạn cáp rời rạc trở thành một mạng lưới thống nhất, DoubleZero lắp đặt các thiết bị phần cứng tùy chỉnh tại các điểm nút. Các thiết bị này không chỉ đóng vai trò là bộ định tuyến mà còn tích hợp công nghệ FPGA để xử lí dữ liệu ở tốc độ cao và loại bỏ giao dịch rác ngay tại tầng vật lí
  • Cơ chế khuyến khích bằng Token: 2Z không chỉ được dùng để trả thưởng cho những người cung cấp cáp quang mà còn là công cụ để đảm bảo tính cam kết. Nếu một nút mạng hoạt động kém hoặc gây ra độ trễ thì hệ thống sẽ tự động cắt giảm phần thưởng. Điều này tạo ra một mạng lưới tự vận hành, tự sửa lỗi và luôn tối ưu hóa để đạt được tốc độ cao nhất 

Việc có một mạng lưới cáp quang riêng bao phủ trên toàn thế giới mang đến nhiều lợi ích khi dữ liệu được truyền thẳng, không lẫn tạp và đi nhanh nhất có thể. Điều này giúp các Blockchain rút ngắn được Block Time xuống mức cực thấp khi vấn đề đồng bộ đã được giải quyết. 

Ngoài ra, công nghệ Multicast là một điểm nhấn đáng chú ý trong mô hình vận hành của DoubleZero. Trong mạng Internet bình thường, nếu muốn gửi dữ liệu cho 1000 Node thì máy chủ phải gửi 1000 lần, gây ra tiêu tốn rất nhiều bằng thông và công suất CPU. Khi ứng dụng công nghệ Multicast của DoubleZero, máy chủ chỉ cần gửi 1 lần và hạ tầng của DoubleZero sẽ tự động nhân bản lên và gửi đến 1000 Node còn lại cùng một lúc. Điều này giúp giảm băng thông, cải thiện hiệu suất của CPU khi không cần phải thực hiện lặp lại như vậy và đương nhiên giúp tối ưu thời gian đồng bộ mạng lưới 

Một điểm đáng chú ý nữa của DoubleZero giúp cải thiện tình trạng tắc nghẽn của Solana đó là giải quyết tình trạng Spam ngay từ tầng vật lí. Theo đó, các thiết bị phần cứng DoubleZero được gọi là DoubleZero Device đóng vai trò là màng lọc giao dịch rác đầu tiên trên mạng lưới. Các thiết bị này ngoài việc định tuyến dữ liệu thì họ sẽ được cung cấp các mẫu để lọc giao dịch rác chẳng hạn như nếu một địa chỉ gửi 1000 giao dịch giống hệt nhau trong 1 giây thì DoubleZero Device sẽ nhận diện đây là hành vi Spam từ đó ngắn kết nối hoặc vứt bỏ các gói tin này ngay lập tức

Đội ngũ phát triển

DoubleZero được xây dựng và phát triển bởi các thành viên giàu kinh nghiệm với những thành viên chủ chốt có vai trò quan trọng trong hệ sinh thái Solana:

  • Austin Federa - Co Founder & CEO: Nếu  mọi người theo dõi hệ sinh thái Solana đủ lâu sẽ biết Austin là một trong những thành viên quan trọng tại Solana Foundation. Trước đây, Austin giữ vai trò Head of Strategy tại Solana Foundation và trực tiếp tham gia vào việc định hình lộ trình phát triển của Solana trong những giai đoạn sóng gió nhất. Hiện tại, Austin đã rời Solana Foundation để tập trung vào xây dựng và phát triển DoubleZero
  • Matteo Ward: Có kinh nghiệm từ Globale Crossing - một trong những tập đoàn viễn thông lớn nhất thế giới về mạng cáp quang biển và là một chuyên gia trong giao dịch tần suất cao. Với kinh nghiệm trước đó, Matteo là người đảm bảo hệ thống vận hành một cách mượt mà ở tốc độ cao
  • Andrew McConnell: Tập trung vào việc mở rộng hệ sinh thái và duy trì các mối quan hệ với các nhà cung cấp hạ tầng viễn thông toàn cầu. Sự góp mặt của Andrew bổ sung cho dự án khả năng kết nối và vận hành mạng lưới ở quy mô lớn

Thực Trạng Hiện DoubleZero Đã Giải Quyết Được Những Gì?

Để biết được vai trò của DoubleZero trong hệ sinh thái Solana thì trước tiên chúng ta cùng tìm hiểu về các sản phẩm chính mà DoubleZero đang triển khai trên thị trường.

Đầu tiên, DoubleZero Network là một lớp mạng vật lí cung cấp đường truyền băng thông cực lớn và độ trễ thấp. Hiện tại, đã có 457 Validators trên Solana tương đương với hơn 51% lượng SOL được Staking sử dụng mạng lưới của DoubleZero. Một con số khủng khiếp cho thấy sự tin tưởng và nhu cầu của các Validators này với một mạng lưới Internet tốc độ cao, ngoài ra còn giúp giảm thiểu phải xử lí các giao dịch Spam không cần thiết.

DoubleZero Network cũng đang sở hữu mạng lưới băng thông khổng lồ lên tới 9.71 Tbps và mức sử dụng hiện tại chỉ là 2.36%. Để hiểu con số 9.71 Tbps lớn đến mức nào thì tốc độ này cho phép hàng triệu người cùng xem phim 4k cùng một lúc mà không Lag trong khi mức mới chỉ là 2.36% cho thấy DoubleZero sẵn sàng phục vụ khi nhu cầu sử dụng mạng lưới Solana tăng cao trong tương lai

Tiếp theo là DoubleZero Edge tận dụng sức mạnh của DoubleZero Network kết hợp với công nghệ Multicast cho phép dữ liệu Onchain được phát tán theo kiểu gửi 1 lần, tất cả nhận cùng lúc giúp xóa bỏ hoàn toàn rào cản vật lí. Để hiểu điều này quan trọng như thế nào thì trong mạng Internet thông thường, nếu một máy chủ Leader muốn gửi 1 gói dữ liệu cho 1000 máy chủ khác thì nó phải tự tay sao chép và gửi đi 1000 lần. Việc làm này khiến máy chủ bị quá tải và người nhận cuối cùng sẽ luôn nhận tin chậm hơn người đầu tiên. Trong khi đó, nếu sử dụng DoubleZero Edge:

  • Máy chủ Leader chỉ cần đẩy duy nhất 1 gói dữ liệu vào mạng lưới DoubleZero
  • Các thiết bị phần cứng chuyên dụng như DoubleZero Device nằm dọc tuyến cáp quang sẽ đảm nhận việc nhân bản gói tin đó tại các điểm rẽ nhánh
  • Vì vậy tất cả người nhận sẽ nhận được gói tin đó gần như cùng 1 thời điểm vì gói tin được truyền đi song song 

Sản phẩm đầu tiên là DoubleZero Edge là truyền tải các Solana Shreds. Vậy nó là gì thì đây là những mảnh dữ liệu thô đầu tiên được tạo ra trước khi một Block hoàn chỉnh được đóng gói. Khi một Leader bắt đầu tạo Block, DoubleZero Edge bắn các Shreds này qua mạng Multicast. Các nhà giao dịch kết nối với hệ thống Edge sẽ thấy được các biến động thị trường như giá nhảy, lệnh khớp,... ngay lập tức trước khi Block đó chính thức xuất hiện trên Blockchain Explorers. Điều này mang đến rất nhiều lợi thế:

  • Nhìn thấy trước tương lai: Thông qua các Shreds, các nhà giao dịch chuyên nghiệp có thể biết được một lệnh mua/bán cực lớn vừa mới đẩy vào hệ thống dù các Block chưa lệnh đó chưa hề được đóng lại
  • Phản ứng tức thì: Nếu thấy một đồng Coin bắt đầu tăng vọt qua các Shreds đầu tiên thì có thể quyết định mua/bán ngay lập tức. Trong khi đó, những người dùng thông thường sẽ nhận được tín hiệu chậm hơn từ 100 đến 400 mili giây
  • Arbitrage: Trader có thể mua ở sàn Pool này và bán ở Pool khác nhanh hơn bất kì ai vì họ là người đầu tiên nhận được tín hiệu thô

Hiện tại, đã có tới 45.25% số SOL được Stake trong các Validator sử dụng DoubleZero Edge đồng nghĩa với việc cứ 2 giao dịch diễn ra trên Solana thì gần như 1 giao dịch sử dụng DoubleZero Edge, cho thấy độ phủ sóng và vai trò của DoubleZero trong mạng lưới Solana đang là rất lớn

Ngoài ra, DoubleZero cũng triển khai dzSOL - một Liquid Staking Token tương tự như jitoSOL hay mSOL nhưng có điểm khác biệt cốt lõi về hiệu suất. Khi người dùng Stake SOL vào dzSOL Staking Pool thì số tiền đó sẽ được Delegate cho các Validator đang sử dụng cơ sở hạ tầng của DoubleZero. Vì các Validator này kết nối trực tiếp với mạng cáp quang riêng nên tốc độ Vote và nhận dữ liệu của họ nhanh hơn phần còn lại. Trong Proof of Stake, ai nhanh hơn thì nhận được nhiều phần thưởng hơn và ít bị Slashing hơn. Vì vậy dễ hiểu tại sự quan tâm đến dzSOL lại nhiều đến thế. Hiện tại, đã có hơn 10 triệu SOL được Staking trên dzSOL Staking Pool, chỉ xếp sau Jito về số lượng SOL đã Stake và mức APY hiện tại đang rơi vào 5.27%

Đánh Giá DoubleZero, Liệu Token 2Z Có Đáng Để Đầu Tư?

Rõ ràng DoubleZero đã khẳng định được vị thế của mình trong hệ sinh thái Solana khi chiếm 1 nửa lưu lượng hoạt động của mạng lưới. Với vị thế độc quyền, DoubleZero không có đối thủ trực tiếp làm về cáp quang phi tập trung. Việc sử dụng các sản phẩm của DoubleZero đặc biệt là Edge đã mang lại rất nhiều lợi ích nhưng nó phù hợp với Validator nhiều hơn còn đối người dùng nhỏ lẻ như mình thì cơ hội với DoubleZero chỉ nằm ở token 2Z. Vậy liệu Token này có đáng để đầu tư?

Trước tiên hãy cùng tìm hiểu về vai trò của token 2Z trong hệ sinh thái DoubleZero:

  • Thanh toán: Các Validators hay các dApp trả phí bằng 2Z để sử dụng các dịch vụ do DoubleZero cung cấp nhưng có 1 điểm đặc biệt là DoubleZero chấp nhận thanh toán bằng SOL và sẽ quy đổi sang 2Z vì vậy các Validators này cũng không cần thiết phải tích lũy 2Z để phục vụ cho nhu cầu thanh toán vì vậy chưa tạo ra đủ lực cầu trên thị trường
  • Trả thưởng: Những đối tác cung cấp cáp quang trên thế giới sẽ được trả thưởng bằng token 2Z. Phần thưởng dựa trên Performance thực tế của người cung cấp cáp quang. Phần lớn lợi nhuận từ thanh toán sẽ được chuyển thẳng thành phần thưởng cho Contributors, ngoài ra còn có thêm nguồn lạm phát để trả thưởng cho Staking Rewards
  • Staking: Để tham gia đóng góp cho mạng lưới thì người dùng cần phải Staking một lượng 2Z tối thiểu đẻ được phép Link phần cứng của họ vào mạng lưới, ngoài ra các Validator cũng cần Staking 2Z để xử lí các nhiệm vụ trong mạng lưới như đường dẫn Route, hiệu năng Link, tính toán Reward,...

Nhìn vào Usecase và dòng phân phối Token trong mạng lưới thì token 2Z được thiết kế như một token thưởng hơn vì nguồn doanh thu từ thanh toán được dùng để trả thưởng cho đối tác cung cấp cáp quang. Như vậy sẽ có nguồn lạm phát liên tục hàng ngày trong khi lực cầu để giảm vấn đề lạm phát này lại không có vì vậy việc tham gia đầu tư Token này sẽ khá nguy hiểm

Tổng Kết

DoubleZero chắc chắn là một trong những dự án DePIN ấn tượng và có tính thực dụng cao nhất hiện nay. Việc chiếm lĩnh hơn 51% lượng Stake và 45% lượng dữ liệu sống của Solana chỉ trong thời gian ngắn là minh chứng cho sức mạnh của công nghệ Multicast và mạng lưới cáp quang riêng. Tuy nhiên, dưới góc độ đầu tư, Token 2Z lại là một bài toán khác. Vì vậy, nhà đầu tư cần quan sát kỹ sự thay đổi trong cơ chế thu hút giá trị trước khi đưa ra quyết định xuống tiền.