NEAR đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc mới nhằm phản ánh đúng vai trò của hệ sinh thái trong bối cảnh thị trường ngày càng trưởng thành và AI Agents cũng ngày càng đóng vai trò ngày càng quan trọng. Sau hơn 5 năm vận hành ổn định với 100% Uptime, Near chuyển trọng tâm từ Narrative Layer 1 sang mô hình định hướng sản phẩm chiến lược với trọng tâm là các sản phẩm như Near Intents và Near AI trở thành nguồn doanh thu thực cho Protocol. Trong mô hình này, hoạt động kinh tế của người dùng, ứng dụng và AI Agents được thiết kế để chảy trực tiếp về tầng giao thức từ đó củng cố vai trò trung tâm của Near trong toàn bộ hệ sinh thái. Hãy cùng Hak Research tìm hiểu chi tiết trong bài viết này nhé

Trước khi vào bài viết, mọi người có thể tham khảo một số bài viết sau để hiểu rõ hơn về thị trường Crypto nhé

Tổng Quan Về Các Chỉ Số Onchain Trên Near

Đầu tiên chúng ta cùng xét về số lượng Transactions trên Near hiện cũng chưa có gì khả quan khi đang rò đáy mới, hiện đang giao động quanh mức 3.5 triệu Tx/ngày, thấp hơn khá nhiều so với mức đỉnh điểm trong năm 2024 lên tới 10 triệu Tx mỗi ngày. Còn về số lượng địa chỉ ví mới tham gia vào hệ sinh thái thì hiện đang giao động quanh mức hơn 100k User. Tuy nhiên, đây vẫn là mức chấp nhận được đối với một Layer 1, cho thấy Near vẫn còn 1 lượng người dùng Native hoạt động trong hệ sinh thái và nếu tập trung xây dựng hệ sinh thái đúng cách thì Near hoàn toàn có thể vực dậy trở thành một Layer 1 mạnh trên thị trường

Về số lượng người dùng hoạt động hàng ngày trên Near hiện đang giao động quanh mức 140.000 User, thấp hơn nhiều so với mức đỉnh hơn 2 triệu người vào tháng 08/2024. Nhìn rộng ra thì sự suy giảm của số người dùng hàng ngày trên Near đã kéo dài xuyên suốt từ cuối 2024 đến hiện tại và chưa có dấu hiệu suy giảm, đây là một tín hiệu đáng báo động dành cho Near trong việc phát triển hệ sinh thái của họ

Về TVL trên hệ sinh thái Near cũng gặp viễn cảnh tương tự khi đã hứng chịu xu hướng giảm kể từ cuối năm 2024 và hiện chỉ đạt TVL quanh mức 110 triệu USD. Tuy nhiên có một điểm tích cực liên quan đến khối lượng giao dịch lại có sự gia tăng rất tốt trong gần 1 năm trở lại đây, quanh mức 50 - 100 triệu Volume giao dịch hàng ngày, thậm chí con số này còn ấn tượng hơn cả giai đoạn hoàng kim của Near trong khoảng nửa đầu năm 2022 hay trong năm 2024 là giai đoạn phục hồi của Near 

 Nhìn chung, các chỉ số Onchain trên hệ sinh thái Near khá thất vọng từ số lượng Tx, số lượng người dùng hoạt động hàng ngày, số địa chỉ ví mới hay TVL vào giảm khá sâu. Tuy nhiên vẫn có một điểm sáng về khối lượng giao dịch trên Dex đang gia tăng một cách tương đối tốt và liệu Near đã làm gì để thúc đẩy sự gia tăng của khối lượng giao dịch như vậy, hãy cùng mình tìm hiểu tiếp trong bài viết này nhé

Cập Nhật Hoạt Động Nổi Bật Gần Đây Của Near Protocol

Trong bối cảnh AI ngày càng phát triển, thị trường Crypto cũng ngày càng trưởng thành thì những hoạt động giao dịch, thao tác phức tạp trong DeFi trước đây giờ không còn phù hợp. Để đáp ứng nhu cầu của người dùng thì Near cũng đã triển khai một loạt sản phẩm mới bao gồm

Near Intents - Crosschain Execution Engine

Near Intents là một Execution Layer trong hệ sinh thái Near được thiết kế để giải quyết vấn đề phân mảnh thanh khoản và sự phức tạp khi phải thực thi trên nhiều Blockchain. Thay vì yêu cầu người dùng hoặc Application phải tự xử lí Bridge, Routing và Liquidity Sourcing thì Intents chuyển mô hình sang Outcome Based Execution. Nghĩa là hệ thống Intents sẽ tự tìm Route tối ưu, tìm Liquidity, thực thi Transaction và Settle kết quả cho User.

Đây là giao diện chính của Near Intents, giờ đây người dùng có thể Swap được phần lớn Token trên thị trường chỉ trên một giao diện Dex đơn giản, chẳng hạn từ ETH sang SOL, ARB sang ETH,... Tuy nhiên để thực hiện được giao dịch này thì người dùng cần phải Deposit tiền của mình vào tài khoản riêng trên Near. Rõ ràng, đây là một sự tiện lợi lớn nhưng một điểm mà người dùng cũng quan tâm là mức độ Slippage khi giao dịch được thực hiện xong.

Chẳng hạn khi mình thực hiện giao dịch Swap ETH sang SOL trên Near Intents với 1 ETH (tương đương 2020 USD) thì mình nhận được 23.58 SOL (tương đương 2014 USD). Vậy trong giao dịch trên thực chất mình đã mất 7 USD, một mất mát cũng khá lớn và nếu cùng 1 giao dịch trên nhưng khi thực hiện trên Relay thì mình nhận về tới 23.65 SOL tương đương 2018 USD vì vậy chỉ mất 2 USD phí.

Tuy nhiên, nếu xét giao dịch Swap từ ETH sang BTC thì Near Intents lại mang đến kết quả tốt hơn. Ngoài ra một số giao dịch thì relay không hỗ trợ trong khi Near Intents vẫn cho ra một kết quả tương đối tốt (chẳng hạn Swap từ ETH sang ARB). Điều này cho thấy Near Intents có tính linh hoạt hơn và hỗ trợ nhiều cặp giao dịch hơn.

Near AI - Infrastructure cho AI Agents

Near AI là lớp Infrastructure trong hệ sinh thái Near được thiết kế để hỗ trợ AI Agents có thể hoạt động, ra quyết định và thực hiện giao dịch trong nền kinh tế số. Hệ thống kết hợp Blockchain, Cryptography và Confidential Computing nhằm đảm bảo ba yếu tố cốt lõi: Confidentiality, Verifiability và User Ownership. Thông qua các thành phần như Near AI Cloud, IronClaw, Confidential Agent Hosting và Confidential GPU Marketplace, Near cung cấp môi trường để AI Inference riêng tư, triển khai AI Agent hoạt động liên tục và truy câp tài nguyên Compute an toàn. Điều này cho phép Developer và doanh nghiệp xây dựng các hệ thống AI có khả năng tự động thực hiện các Workflow tài chính, quản lí tài sản hoặc thực hiện giao dịch Onchain.

Trong kiến trúc tổng thể, Near AI hoạt động như lớp Intelligence của hệ sinh thái, kết hợp với Near Intents để cho phép AI agents thực hiện các hành động kinh tế như Swap tài sản, thanh toán hoặc tái cân bằng danh mục mà không cần quản lý trực tiếp các bước kỹ thuật như Routing hay Liquidity. Blockchain Near Protocol đóng vai trò Settlement Layer để xác minh và ghi nhận kết quả của các hành động này. Mục tiêu chiến lược của NEAR AI là xây dựng User Owned AI Infrastructure nơi cá nhân, Developer và tổ chức có thể triển khai và vận hành AI Agents mà vẫn giữ quyền kiểm soát dữ liệu, Logic và giá trị kinhh tế tạo ra

Near.com - Super App của hệ sinh thái Near

Near.com là một Frontend thống nhất của hệ sinh thái Near, được xây dựng để Abstract toàn bộ Complexity của Blockchain và Crosschain Interaction. Thay vì quản lí nhiều Wallet, Bridge, Gas Token và Liquidity trên từng Chain thì người dùng chỉ cần một Account và một Interface để giao dịch, Swap tài sản hoặc thanh toán trên hơn 35 Blockchain khác nhau. Hệ thống phía dưới sử dụng Near Intents để tự động tìm Route thanh khoản, thực thi giao dịch và hoàn tất Settlement giúp người dùng chỉ cần chỉ định kết quả mong muốn thay vì thao tác kĩ thuật phức tạp.

Về mặt chiến lược, Near.com đóng vai trò Distribution Layer của toàn bộ Near Stack, kết nối Near Protocol (Settlement Layer), Near Intents (Execution Layer) và Near AI (AI Infrastructure) vào một trải nghiệm thống nhất. Nền tảng này không chỉ phục vụ người dùng cá nhân mà còn được thiết kế để AI Agents có thể giao dịch, thanh toán và quản lí tài sản tự động từ đó hỗ trợ mô hình Agentic Commerce nơi AI trở thành tác nhân kinh tế trực tiếp trong thị trường.

Cải thiện mô hình Tokenomics

Near đang bước vào giai đoạn Economic Maturity sau hơn 5 năm vận hành Mainnet với 100% Uptime, Token Supply đã Unlock hoàn toàn và lạm phát giảm 50% sau Halving. Vì vậy mô hình Tokenomics hiện tại tập trung vào việc biến Usage của sản phẩm thành giá trị kinh tế cho Token NEAR. Hai nguồn doanh thu chính là Near Intents (hạ tầng thực thi thanh khoản Crosschain) và Near DCML/ Near AI (hạ tầng AI bảo mật và có thể kiểm chứng). NEar Intents đã xử lí hơn 13 tỷ USD Volume Crosschain và sử dụng cơ chế Fee Switch trong đó phí được chia cho các đối tác tích hợp và toàn bộ Payout được định danh bằng Token NEAR, tạo nhu cầu trực tiếp cho Token.

Doanh thu từ các sản phẩm này được đưa vào Governance Treasury để thực hiện các công cụ kinh tế như Buyback, Staking hoặc Locking Token qua đó giảm nguồn cung lưu hành. Near Intents đã sử dụng doanh thu để Buyback hơn 1 triệu Token NEAR. Khi Network Usage tăng, lượng Token bị loại khỏi lưu thông có thể vượt lượng Token phát hành mới, tạo Deflationary Flywheel. Trong kiến trúc kinh tế này, Token NEAR đóng vai trò trung tâm vừa là Settlement Asset, đơn vị thanh toán dịch vụ AI và Crosschain Execution, vừa là Governance Token giúp Near trở thành hạ tầng kinh tế cho Onchain Commerce và Agentic Economy

Còn về các mảnh ghép khác trong hệ sinh thái của Near thì mình thấy không có nhiều điều đáng chú ý. Có lẽ họ biết mình không phù hợp để Build 1 hệ sinh thái đủ mạnh nhằm thu hút nhiều người tham gia hơn vì vậy Near tập trung vào những sản phẩm cốt lõi bao gồm Near Intents, Near AI và một giao diện thống nhất, đơn giản để người dùng sử dụng là Near.com. Điều này đã đạt được những thành công nhất định khi Near Intents đã xử lí hơn 14 tỷ USD Volume giao dịch và 19 triệu Swap trước đó. Với mô hình Tokenomics mới cùng nguồn doanh thu thực từ Near Intents cũng là động lực để Token NEAR Comeback và hồi phục trong thời gian tới

Nhìn chung, giờ đây Near không còn là một Layer 1 thông thường nữa mà đã trở thành hạ tầng ẩn mình cho AI Agents và Crosschain Commerce thực thụ với UX cực kì thân thiện nhờ Near.com và Privacy Built In, nền tảng giao dịch một chạm với Near Intents và Near AI - một lớp cơ sở hạ tầng hỗ trợ AI Agents hoạt động. Một hướng đi đơn giản hơn, tốn ít nguồn lực hơn và tập trung vào những gì quan trọng nhất

Tổng Kết

Sự thay đổi trong mô hình Tokenomics của Near tập trung vào việc liên kết trực tiếp giữa mức độ sử dụng sản phẩm và giá trị của Token NEAR. Các sản phẩm cốt lõi như Near Intents và Near AI tạo ra doanh thu thông qua phí giao dịch, dịch vụ AI và hoạt động của các AI Agents. Về dài hạn, Near hướng tới xây dựng một hệ thống kinh tế nơi giao dịch Crosschain, AI Agents và các ứng dụng Onchain đều vận hành trên cùng một hạ tầng. Trong hệ thống này, Token NEAR đóng vai trò trung tâm dùng để thanh toán phí, thực hiện Settlement và tham gia Governance. Khi hoạt động trên mạng lưới tăng lên, nhu cầu sử dụng Token NEAR cũng tăng theo, tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của toàn bộ hệ sinh thái